sobota, 1 listopada 2014 r.
Prawo
Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji- KRS 0000 102 130
Strona główna >> Prawo >> Porady prawne >> Komu przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy?
SONDA
Z którego z udogodnień wyborczych skorzystasz w nadchodzących wyborach samorządowych?



 
NASZ BIULETYN
Wpisz swoj e-mail:
Komu przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy?
Autor: Wojciech Piętka, Źródło: Integracja 1/2013, aktualizacja: 28.10.2014

Od 1 lipca 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko rodzicom lub opiekunom niepełnosprawnych dzieci. Osoby opiekujące się innymi członkami rodziny mogą się starać o nowy specjalny zasiłek opiekuńczy. Wyjaśniamy, komu on przysługuje i na jakich zasadach.

Zmiany w przepisach wprowadziła Ustawa z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 31 grudnia 2012 r. poz. 1548), która weszła w życie 1 stycznia 2013 roku.

Największą zmianą wprowadzoną przez ustawę jest rozdzielenie zasad przyznawania świadczenia osobom opiekującym się dziećmi oraz opiekującym się innymi członkami rodziny. Zmiany wprowadziły modyfikacje zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyodrębnienie beneficjentów, którym może być przyznawane nowo utworzone świadczenie, czyli tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy.

Banknot 10 zł i leżące na nim monety
Fot.: Tomasz Przybyszewski

Zmiany w świadczeniach pielęgnacyjnych

Dwie najważniejsze zmiany w świadczeniach pielęgnacyjnych to:

1) od 1 lipca 2013 r. wzrosła kwota świadczenia do 620 zł (nadal niezależnie od dochodu w rodzinie), dodatkowo w marcu 2013 r. rząd zadecydował, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem w okresie od kwietnia 2013 r. do końca grudnia 2013 r. będą otrzymywały dodatkowo 200 zł miesięcznie, czyli łączna kwota świadczenia pielęgnacyjnego z dodatkami przyznanymi przez rząd do końca 2013 r. wypłacana była w wysokości 820 zł.
Kolejne zmiany przepisów spowodowały z kolei, że od 1 maja 2014 r. rodzice otrzymują po 1000 zł netto. Na kwotę tę składają się: 800 zł świadczenia i 200 zł dodatku z rządowego programu. Kwota brutto, czyli wraz z ubezpieczeniem emerytalno-rentowym oraz zdrowotnym, wynosi łącznie 1321 zł. Od 1 stycznia 2015 r. będzie to 1200 zł netto (kwota brutto ze składkami – 1576 zł), natomiast od 1 stycznia 2016 r. – będzie to 1300 zł netto (kwota brutto ze składkami – 1703 zł). Świadczenie pielęgnacyjne będzie co roku waloryzowane, a jego wzrost będzie proporcjonalny do procentowego wzrostu płacy minimalnej.

2) zmienił się katalog osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie. Obecnie przysługuje ono z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej:
a) matce bądź ojcu dziecka,
b) opiekunowi faktycznemu dziecka,
c) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną,
d) innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności). Przy czym osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Specjalny zasiłek opiekuńczy

Przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Muszą one zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się:

1) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo

2) orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (czyli p. 7 i 8 w orzeczeniu dla osób do 16. r.ż.).

UWAGA! Od 1 stycznia 2015 r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwać będzie także małżonkom. Od 2015 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego będzie przysługiwało także tym opiekunom, którzy nie podejmują pracy ze względu na opiekę nad osobą z niepełnosprawnością, a nie tylko tym, którzy zrezygnowali z pracy. Będzie ich jednak obowiązywało kryterium dochodowe.

Dzieci z niepełnosprawnością
Fot.: Piotr Stanisławski

Dochód w rodzinie

Specjalny zasiłek opiekuńczy zależny jest od dochodu. Przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł. W przypadku nieznacznego przekroczenia kryterium dochodowego na osobę zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki uważa się dochód następujących członków rodziny:

1) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia:
a) osoby wymagającej opieki,
b) rodziców osoby wymagającej opieki,
c) małżonka rodzica osoby wymagającej opieki,
d) osoby, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko,
e) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-d, dzieci w wieku do ukończenia 25. r.ż., ale do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz;

2) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia:
a) osoby wymagającej opieki,
b) małżonka osoby wymagającej opieki,
c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,
d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. r.ż., z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Wysokość zasiłku

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości 520 zł miesięcznie.

Wyłączenia przyznania

Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,
c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,
d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Osoba na wózku
Fot.:
www.sxc.hu

Kiedy zmiany?

Osoby, które miały decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wcześniejszych przepisów, zachowały do niego prawo do 30 czerwca 2013 r. Po tym terminie dotychczasowe decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa.

Wójt, burmistrz bądź prezydent miasta mieli obowiązek w terminie do 28 lutego 2013 r. poinformować osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.


Formalności niezbędne do uzyskania świadczenia

Zależnie od miejsca zamieszkania, organem właściwym do ustalania uprawnienia i wypłaty świadczeń jest: wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Mogą oni jednak zlecić wykonywanie tych czynności jednostkom podległym (np. Ośrodkom Pomocy Społecznej bądź Wydziałowi Spraw Rodzinnych). Dlatego jeśli chcemy uzyskać takie świadczenie, powinniśmy dowiedzieć się w naszej gminie, kto na jej terenie zajmuje się jego przyznawaniem. W miejscu tym, zależnie od świadczenia, o jakie się ubiegamy, uzyskamy informacje, jakie wnioski i dokumenty powinniśmy złożyć.


Rodzinny wywiad środowiskowy
Rodzinny wywiad środowiskowy musi być przeprowadzony w czasie ustalania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na wniosek odpowiedniego organu może także zostać przeprowadzony u osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne lub już je otrzymującej.

Wywiad przeprowadza pracownik socjalny, delegowany przez odpowiedni Ośrodek Pomocy Społecznej. Prowadzony jest on w miejscu zamieszkania osoby, której dotyczy. Ma na celu poznanie jej położenia, indywidualnych cech, sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Wywiad prowadzony jest na podstawie określonego w rozporządzeniu kwestionariusza.

Pracownik socjalny prowadzący wywiad powinien poinformować osobę lub rodzinę, z którą przeprowadza wywiad, o odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji oraz o konieczności poinformowania ośrodka o ewentualnej zmianie omawianej sytuacji (osobistej, dochodowej, majątkowej), która ma wpływ na przyznanie świadczenia. Wywiad może ujawnić okoliczności niepozwalające na przyznanie świadczenia bądź uzasadniające jego odebranie.


Co to jest dochód?

Ustawowa definicja dochodu jest zbyt rozbudowana, by zamieścić ją całą w artykule. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że na potrzeby tej ustawy dochód to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w Ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (czyli to, co mamy wpisane jako dochód w PIT), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu, oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Czyli jest to nasza płaca netto.

W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Jeżeli rodzina lub osoba ucząca się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, to się je sumuje.


Na kim ciąży obowiązek alimentacyjny

Na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 25 lutego 1964 r.: „Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) spoczywa przede wszystkim na krewnych w linii prostej i na rodzeństwie. Obowiązek obciąża  bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Zatem synowa bądź zięć nie są krewnymi – nie mogą zatem ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Podobnie sprawa wygląda w przypadku dzieci rodzeństwa – nie są oni krewnymi w linii prostej, zatem nie otrzymają tego świadczenia”.


Odprowadzenie składek emerytalno-rentowych

Na podstawie art. 6 par. 2a Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: „Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego)”.


Ubezpieczenie zdrowotne

Na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 9 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych: „Osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne bądź specjalny zasiłek opiekuńczy i niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu są zgłaszane do tego ubezpieczenia przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, którzy też opłacają składkę za taką osobę”.


Czy świadczenie może otrzymać więcej niż jedna osoba

W razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego więcej niż jednej osobie sprawującej opiekę nad osobą lub osobami wymagającymi opieki, przyznaje się tylko jedno świadczenie osobie, która pierwsza złożyła wniosek. Czyli bez względu na to, ile w rodzinie jest osób wymagających opieki, przyznane zostanie tylko jedno świadczenie. W rodzinie, w której jest dwoje dzieci wymagających opieki i dwoje rodziców mogących wystąpić o świadczenie pielęgnacyjne, przyznane zostanie tylko jedno świadczenie dla jednego z rodziców.


Więcej informacji o uprawnieniach osób z niepełnosprawnością – Infolinia Integracji: 801 801 015 lub .


Autor jest pracownikiem Centrum Integracja w Warszawie, realizującego projekt „Centrum Integracja – Aktywny warszawiak”, finansowanego ze środków Miasta Stołecznego Warszawy

AKTUALIZACJA: 28.10.2014

Data opublikowania dokumentu: 2013-07-04, 13.07

Skomentuj na forum Wydrukuj

Komentarze

kto wymyslil taki bubel?

Dlaczego pieniedzy nie dostają ludzie. którzy są niepełnosprawni i bez...

bez szans
20:39 29.08.2014
DO PANA ARKADIUSZA

Panie Arkadiuszu,też choruje na SM,nie mam żadnej renty ani świadczeni...

Do pana Ar...
14:05 31.03.2014
Ciche KOMENTARZE czy cenzura?

nie wiem dlaczego ale nie wyświetlają wpisów .to jakaś ŚCIEMA.

MAZUREK
19:51 28.03.2014
proszę o pomoc,

witam posiadam znaczny stopień niepełnosprawnosci SM nie otrzymałem re...

Arkadiusz
19:35 28.01.2014
swiadczenie opiekuńcze

sprawuję opiekę dla osoby całkowicie niepełnosprawnej - od 30.06.2013 ...

kuku
12:46 29.11.2013
niepelnosprawne dziecko niepelnosprawnej matki

Jestem niepelnosprawna (znaczny st.). U mojego trzylatka zdiagnozowano...

Iza
21:58 19.11.2013
pomocy!!

Witam mam rentę socjalna i urodziło mi się dziecko z rozszczepem kręgo...

Gość
21:38 15.11.2013
rodzina zastępcza spokrewniona

Witam Mam pytanie otóż moja sostra 27 lat pełni rolę rodziny zastęp...

Ewa .F
21:12 17.10.2013
zal

mam od niepodal 2 lat chora żone na guza mózgu,jest po operaci - spara...

rafal
23:22 27.09.2013
to jest rozbój

Od 13 lat opiekuję się moją Mamą. Od czasu, gdy stwierdzono u niej now...

wykluczona
10:19 07.09.2013
henryk

Stare przysłowie mówi-" kto nie szanuje osoby starszej to nie jes...

henryk 70
11:55 06.09.2013
zasilek na dziecko

Aby otrzymac zasilek pielegnacyjny na dziecko niepelnosprawne musze si...

Barbara
10:32 03.09.2013
Odebrano prawa nabyte!!!

Trzy lata opiekowałam sie Mamą a teraz żadają świadectwa pracy z wpise...

Opiekunka ...
13:53 16.07.2013
specjalny zasiłek

Paranoja z tym specjalnym zasiłkiem,dzwoniłam jeszcze raz do MOPS-u to...

Jolka
10:24 16.07.2013
RZAD i Posłowie DZIELA NA LEPSZYCH I GORSZYCH KPINA.

ROdzina która pomaga bezinteresownie podawania insuliny chodzenie ch...

inwalida ...
18:39 13.07.2013
zasiłek

Dziś dzwoniłam do MOPS-u by dowiedzieć się o ten specjalny zasiłek,sta...

jolka
14:41 08.07.2013
Bezrobotna

A mnie tusk zrobił bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. ...

kalina
10:43 08.07.2013
żenada

upiekli 2 pieczenie na jednym ogniu ,kłócąc ze sobą środowisko opiek...

Gość
20:28 07.07.2013
sprawiedliwość

szkoda słów fajne stawki utrzymać się i rodzinę dochód na osobę 620,-z...

tom tom
08:21 05.07.2013

Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) oraz zdjęć i elementów graficznych publikowanych w portalu www.niepelnosprawni.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!

Copyright by Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji