Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 r. ze świadczeń rodzinnych skorzystało 1 173,0 tys. rodzin, czyli o 8,5% mniej niż rok wcześniej. Jednocześnie wzrosła łączna wartość wypłaconych z budżetu państwa świadczeń. Wyniosła ona 15 009,5 mln zł, wobec 14 689,6 mln zł w 2024 r., co oznacza wzrost o 2,2%.
Świadczenie wspierające dla osób z niepełnosprawnościami
Jednym z istotnych elementów systemu wsparcia jest świadczenie wspierające, obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. i skierowane do osób z niepełnosprawnościami, które ukończyły 18 lat. Jego wysokość zależy od liczby punktów ustalonych w decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON).W 2025 r. na świadczenia wspierające przeznaczono 8,5 mld zł – o 5,8 mld zł więcej niż rok wcześniej. Wysokość świadczenia mieści się w przedziale od 40% do 220% renty socjalnej. Do 28 lutego 2025 r. renta socjalna wynosiła 1 780,96 zł brutto, czyli 1 620,67 zł netto. Od 1 marca 2025 r., po waloryzacji, wzrosła do 1 878,91 zł brutto, czyli 1 709,81 zł netto.Największą część wypłat stanowiły świadczenia w wysokości 220% renty socjalnej – odpowiadały one za 26,8% ogółu wypłat.
Program „Dobry Start”
Jednym z instrumentów wsparcia rodzin z dziećmi jest również program „Dobry Start”, w ramach którego wypłacane jest jednorazowe świadczenie w wysokości 300 zł na wyprawkę szkolną. Świadczenie przysługuje na każde dziecko uczące się w szkole do ukończenia 20. roku życia, a w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami – do 24. roku życia. Jego przyznanie nie jest uzależnione od dochodu rodziny.W 2025 r. z programu skorzystało 4,7 mln uczniów – podobnie jak w roku poprzednim. Łączna wartość wypłaconych świadczeń wyniosła 1,4 mld zł.
Dzieci z niepełnosprawnościami w żłobkach i klubach dziecięcych
Wsparcie dla dzieci z niepełnosprawnościami obejmuje również dostęp do opieki instytucjonalnej. W 2025 r. we wszystkich żłobkach i klubach dziecięcych przebywało 1,6 tys. dzieci z niepełnosprawnościami lub wymagających szczególnej uwagi. Była to liczba zbliżona do odnotowanej w 2024 r.Najwięcej takich dzieci przebywało w placówkach w województwie śląskim – 249, natomiast najmniej w województwie opolskim – 29. Istotnym wyzwaniem pozostaje jednak dostępność odpowiednich udogodnień i specjalistycznego wsparcia. Aż 54,4% placówek nie posiadało udogodnień architektonicznych ani rozwiązań dostosowanych do potrzeb dzieci niewidomych lub z niepełnosprawnością ruchową. W placówkach tych nie było również specjalistycznych narzędzi służących rozpoznawaniu potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ani specjalistycznej kadry.
Zakłady stacjonarnej pomocy społecznej
Całodobową opiekę i wsparcie dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej zapewniały w 2025 r. 2325 zakłady stacjonarnej pomocy społecznej. Było ich o ponad 90% więcej niż rok wcześniej.
Wśród zakładów stacjonarnej pomocy społecznej:
39,1% stanowiły domy pomocy społecznej (DPS-y) – 909 placówek,
31,1% stanowiły placówki zapewniające całodobową opiekę osobom z niepełnosprawnościami, osobom przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w ramach działalności gospodarczej lub statutowej – 724 placówki,
19,7% stanowiły placówki dla osób bezdomnych, w tym schroniska i noclegownie – 458 placówek,
2,5% stanowiły domy dla matek z dziećmi i kobiet w ciąży – 58 placówek.
Pozostałe placówki, w tym stacjonarne środowiskowe domy samopomocy, rodzinne domy pomocy oraz placówki niezaklasyfikowane do powyższych kategorii, stanowiły łącznie 7,6% wszystkich zakładów – 176 placówek.Łącznie stacjonarne zakłady pomocy społecznej dysponowały 138,2 tys. miejsc.Największy odsetek DPS-ów odnotowano w województwach małopolskim i podkarpackim – po 52,8%. Najmniejszy udział tego typu placówek występował w województwie pomorskim – 27,9%. Średnia dla Polski wyniosła 40,1%.
Pomoc pieniężna
W 2025 r. różnego rodzaju świadczenia w formie pieniężnej otrzymało na podstawie decyzji 742,3 tys. osób. Dla porównania, w 2024 r. było to 759,4 tys. osób. Zasiłki stałe, wypłacane osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, przyznano 160,1 tys. osób. Z kolei zasiłki okresowe otrzymało 188,3 tys. osób. Około 63% zasiłków okresowych przyznano z powodu braku możliwości zatrudnienia – skorzystało z nich 118,5 tys. osób. Ponad 18% świadczeń przyznano z powodu długotrwałej choroby – 34,5 tys. osób, a prawie 11% z powodu niepełnosprawności – 20,1 tys. osób.
Dlaczego rodziny korzystają z pomocy społecznej?
W 2025 r. najczęściej wskazywanym przez rodziny powodem ubiegania się o pomoc była długotrwała lub ciężka choroba. W dwóch województwach – kujawsko-pomorskim i podlaskim – główną przyczyną ubiegania się o pomoc było ubóstwo.Niepełnosprawność jako powód korzystania z pomocy najczęściej wskazywano w województwie pomorskim – 52,6% rodzin. Największy odsetek rodzin wskazujących bezrobocie odnotowano w województwie warmińsko-mazurskim – 42,5%. Z kolei bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego była najczęściej wskazywana w województwie śląskim – 21,8%.
Wydatki na politykę społeczną
Świadczenia wypłacane bezpośrednio rodzinom i osobom potrzebującym nie wyczerpują wydatków związanych z realizacją polityki społecznej.W 2025 r. na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazano 1 120 mln zł. Zwiększyły się również wydatki na zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – przeznaczono na nie 521 mln zł.
