Społeczny projekt ustawy likwidującej pułapkę rentową dla wszystkich rencistów z niepełnosprawnościami jest już gotowy. Dokument został wypracowany wspólnie przez samorzeczników i samorzeczniczki, przedstawieli pracodawców oraz organizacje działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Twórcy podkreślają, że zaproponowane rozwiązania to ważny krok w stronę równości, rozwoju i wolności. Zgodnie z założeniami, nowe przepisy mają dać możliwość pracowania bez limitu zarobków oraz wspierać rozwój zawodowy bez strachu przed konsekwencjami ze strony ZUS czy KRUS. Obecnie inicjatorzy przechodzą do kolejnego etapu – rozmów z politykami w sprawie wprowadzenia projektu pod obrady Sejmu RP.

Szeroka koalicja na rzecz zmian

Społeczna Inicjatywa na rzecz likwidacji pułapki rentowej, powołana w grudniu 2024 roku, zrzesza organizacje pracodawców, przeszło dwadzieścia organizacji pozarządowych oraz niezależnych aktywistów. Koalicja postuluje całkowite zniesienie limitów przychodów dla wszystkich rencistów z niepełnosprawnościami, w tym osób pobierających renty z tytułu niezdolności do pracy, świadczenia dla tzw. mundurowych, renty dla rolników, a także renty socjalne i rodzinne. Zespół aktywnie prowadzi dialog z decydentami, zabiegając o jak najszybsze uchwalenie nowych przepisów. Należy zaznaczyć, że wyznaczony w rządowej Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami na lata 2021-2030 termin rozwiązania tego problemu upłynął z końcem 2025 roku.

Wśród podmiotów popierających i współtworzących dokument znalazły się m.in.: Dolnośląskie Stowarzyszenie Aktywizacji Niepełnosprawnych, Blind&Proud, Centrum Edukacji Niewidzialna, Invisible Exhibition - Niewidzialna Wystawa, Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych, Fundacja Strefa Innowacji, Polski Związek Niewidomych, Mikołów Bez Barier, Fundacja Vis Maior Pies Przewodnik, Dział wsparcia dorosłych niewidomych i słabowidzących TONOS, Fundacja Aktywizacja, Fundacja Szansa - Jesteśmy Razem, Polski Związek Głuchych, Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, Fundacja Avalon, Fundacja Otwartych Możliwości, Polskie Forum Osób z Niepełnosprawnościami, Pracodawcy RP, Konfederacja Lewiatan, Centrum Wsparcia - tworzymy dostępny świat, Fundacja Motywacji i Rozwoju Głuchych, Nasz Rzecznik, Fundacja Integralia, Fundacja Masz Wielką Wartość, Polska Fundacja Osób Słabosłyszących, Fundacja Wózkowicze oraz Fundacja Celując w Przyszłość.

Czym jest pułapka rentowa?

Zjawisko to występuje w sytuacji, gdy osoba pobierająca rentę socjalną lub świadczenie z tytułu niezdolności do pracy podejmuje zatrudnienie, lecz obowiązują ją rygorystyczne progi dochodowe. Od czerwca 2025 r. limity te wynoszą 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia (6 273,60 zł brutto) oraz 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia (11 651 zł brutto). Przekroczenie pierwszego progu skutkuje pomniejszeniem świadczenia o kwotę zarobionej nadwyżki, natomiast zarobki powyżej drugiego oznaczają jego całkowite zawieszenie.

Koszty psychologiczne i społeczne

Jak zauważają eksperci, pułapka rentowa wykracza poza kwestie czysto finansowe, generując poważne bariery psychologiczne. Mechanizm ten uderza w około 40 proc. osób z niepełnosprawnościami. Obawiają się one, że podjęcie pracy doprowadzi do nieprzedłużenia prawa do renty na kolejny okres, będzie wiązało się z ryzykiem ponownego wezwania przed komisję orzekającą lub doprowadzi do obniżenia orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Zniechęca to wiele osób do jakiejkolwiek aktywności na otwartym rynku pracy.

Zwolennicy projektu argumentują, że problem pułapki rentowej ma szerszy wymiar społeczny i dotyczy w równym stopniu całego społeczeństwa, w tym zarówno osób pracujących, jak i tych, którzy pozostają bez zatrudnienia. Wskazują tym samym na konieczność ostatecznej likwidacji barier ograniczających aktywizację zawodową.

Szczegółowe informacje oraz pełna treść społecznego projektu ustawy dostępne są pod adresem: https://tiny.pl/b_nrpfnk3.