W mojej gminie pojawił się problem dotyczący zwrotu kosztów dowozu mojego syna do szkoły. W zaświadczeniu ze szkoły widnieje jedynie informacja, że jest to szkoła podstawowa, bez wskazania, że jest to szkoła integracyjna lub szkoła z oddziałami integracyjnymi. Gmina oczekuje ode mnie uzasadnienia, że wybrana przeze mnie szkoła, znajdująca się w innym mieście, jest w stanie lepiej i pełniej realizować potrzeby edukacyjne mojego syna niż szkoła położona najbliżej naszego miejsca zamieszkania. Syn ma autyzm oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Czy gmina ma prawo uzależniać zwrot kosztów dowozu od przedstawienia takiego uzasadnienia? Jakie dokumenty powinnam przedstawić, aby wykazać zasadność wyboru tej szkoły?

 

Szanowna Pani,

gmina ma obowiązek zapewnienia uczniowi niepełnosprawnemu bezpłatnego transportu i opieki do najbliższej szkoły podstawowej. Ww. obowiązek wynika z treści art. 29 ust. 4 pkt 1 Ustawy Prawo Oświatowe, który stanowi:

„4. Obowiązkiem gminy jest:

1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;”

Natomiast pojęcia „najbliższa szkoła” nie należy automatycznie utożsamiać wyłącznie z odległością geograficzną.Jest to szczególnie istotne w przypadku dziecka z autyzmem posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zwracam w tym miejscu uwagę na Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2021 r. wydanego w sprawie III OSK 4012/21

„Na użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element, winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Szkołą najbliższą jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu.”

Odnosząc to do Pani sytuacji proponuję, aby do gminy złożyć pisemne uzasadnienie wyboru szkoły, odnoszące się bezpośrednio do zaleceń z orzeczenia syna.

W szczególności warto wykazać:

- jakie zalecenia zawiera orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego,

- jak szkoła wybrana przez Państwa realizuje każde z tych zaleceń,

- jakie ma rozwiązania dla uczniów z autyzmem,

- czy posiada nauczyciela współorganizującego kształcenie,

- jakie zajęcia rewalidacyjne i specjalistyczne może zapewnić,

- czy zapewnia odpowiednie warunki do pracy indywidualnej,

- czy zapewnia możliwość wyciszenia dziecka,

- jakie ma doświadczenie w pracy z uczniami ze spektrum autyzmu,

- jaka jest liczebność klas,

- jakie są konkretne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

- dlaczego te warunki są istotne właśnie dla Pana/Pani syna. 

Ponadto wskazuję, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dnia 22 stycznia 2026 r. wydał Wyrok w sprawie III SA/Gd 550/25, w której rozpatrywał bardzo podobny problem i stwierdził bezskuteczność czynności wójta odmawiającej zwrotu kosztów.

 

Podaje link do ww. wyroku wraz z uzasadnieniem

https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/318B9F7D72

Z poważaniem

Marek Ners

Prawnik

Centrum Integracji Warszawa zaprasza osoby z niepełnosprawnością oraz ich opiekunów

Oferujemy:

  • Pomoc w poszukiwaniu pracy dla osób z niepełnosprawnością
  • Informacje, porady i konsultacje dotyczące problemów osób z niepełnosprawnością
  • Konsultacje psychologiczne oraz prawne

Kontakt:

ul. Dzielna 1, 00-162 Warszawa
tel.: 505 602 517 i 22 831 85 82
e-mail: integracja.warszawa@integracja.org

Skorzystaj z bezpłatnej porady! Zapytaj na stronie: https://niepelnosprawni.pl/pytania