Od 1 stycznia 2024 roku obowiązują zmienione przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.  

Poniżej znajdziecie opis nowych zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, odpowiedzi na najczęstsze pytania! 

Komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach? 

Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. mogą otrzymać osoby sprawujące opiekę nad dziećmi z niepełnosprawnością w wieku do 18. roku życia. 

 Aby uzyskać świadczenie, osoba wymagająca opieki musi posiadać: 

  • ważne orzeczenie o niepełnosprawności włącznie ze wskazaniami: 

  • konieczności stałej lub długotrwałej opieki, lub pomocy innej osoby,

  • konieczności współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji,

  • orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności powyżej 16 r.ż. 

W nowych zasadach został rozszerzony krąg osób uprawnionych do skorzystania w powyższego świadczenia. Przysługuje go on: 

  • matce lub ojcu dziecka,

  • innym osobom zobowiązanym alimentacyjnie zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym,

  • małżonkom,

  • opiekunom faktycznym dziecka,

  • rodzinom zastępczym,

  • osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka,

  • dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych. 

Możliwość łączenia pracy z pobieraniem świadczenia 

Jedną z najważniejszych zmian jest możliwość łączenia aktywności zawodowej, bez żadnych ograniczeń, z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego.  Wynika to z nowelizacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. 

Oznacza to, że: 

  • nie obowiązuje już wymóg rezygnacji z pracy w celu uzyskania świadczenia,

  • rodzaj, wymiar czy wysokość zarobków nie wpływa na prawo do świadczenia,

  • również rolnicy, małżonkowie rolników i domownicy rolników mogą otrzymywać świadczenie bez konieczności rezygnacji z pracy w gospodarstwie. 

Dodatkowo, prawo do świadczenia przysługuje również osobom, które: 

  • mają ustalone prawo do emerytury, renty lub innego świadczenia emerytalno-rentowego. 

Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego 

Od 1 stycznia 2025 roku, świadczenie pielęgnacyjne wynosi 3287 zł miesięcznie.  

Jeśli opiekun sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem z niepełnosprawnością (do 18 roku życia), świadczenie jest zwiększane:  

  • o 100% za drugie i każde kolejne dziecko, 

  • po złożeniu wniosku o podwyższenie. 

Nie dotyczy to dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej oraz dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. 

Składanie wniosków 

Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne można składać: 

  • tradycyjnie na formularzach papierowych (w gminach i miastach to zadanie realizują najczęściej ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych, a także urzędy miast i gmin oraz inne jednostki organizacyjne danej gminy/miasta takie jak centra świadczeń socjalnych),

  • drogą elektroniczną za pośrednictwem portalu Emp@tia.  

Świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach i ochrona praw nabytych 

Nowa ustawa gwarantuje ochronę praw nabytych. Oznacza to, że osoby, które przed 1 stycznia 2024 roku uzyskały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, mogą dalej pobierać je na dotychczasowych zasadach do końca okresu, na jakie świadczenie zostało przyznane.  

Jeśli osoba z niepełnosprawnością zyska nowe orzeczenie (np. po wygaśnięciu poprzedniego), prawo do świadczenia można zachować, jeśli zostaną spełnione określone w przepisach warunki.  

Specjalny zasiłek opiekuńczy – co się zmieniło 

Z dniem 1 stycznia 2024 r. uchylono art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale: 

  • osoby, które pobierają specjalny zasiłek opiekuńczy, nadal mogą go otrzymywać dzięki ochronie praw nabytych,

  • możliwe jest również jego przedłużenie na kolejne okresy zasiłkowe, jeśli wniosek zostanie złożony w ciągu 3 miesięcy od zakończenia poprzedniego okresu (czyli np. do 31 stycznia za okres kończący się 31 października). 

Przykłady praktyczne 

  • Przykład 1 | Wniosek złożony 20 grudnia 2023 r., spełnione warunki jeszcze w grudniu. 

Odpowiedź: Świadczenie przyznane na starych zasadach, ponieważ prawo powstało przed 1 stycznia 2024 r. 

  • Przykład 2 | Wniosek złożony w grudniu, ale rezygnacja z pracy dopiero 2 stycznia 2024 r. 

Odpowiedź: Prawo nie powstało przed 1 stycznia, więc nowe zasady, brak świadczenia (opieka nad dorosłym). 

  • Przykład 3 | Czy jeśli pobieram świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach, a chcę podjąć pracę, muszę przejść na nowe zasady? 

Odpowiedź: Tak. Osoba, która pobiera świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach i chce podjąć pracę, musi złożyć wniosek o przejście na nowe zasady. 

Świadczenie w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki 

Od 1 stycznia 2024 roku obowiązuje nowy przepis (art. 17 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych) w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, opiekun zachowuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do końca miesiąca następującego po miesiącu zgonu. Dotyczy to nowych, jak i tych przyznanych wcześniej.  

Wszystkie informacje o świadczeniu pielęgnacyjnym można uzyskać w:  

  • urzędach gmin i miast,

  • ośrodkach pomocy społecznej,

  • centrach usług społecznych,

  • centrach świadczeń socjalnych w miejscu zamieszkania.