Ustawa z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej
(Dz.U.04.64.593)
Dz.U. z dnia 15 kwietnia 2004 r.
Dział I
Przepisy ogólne
Rozdział 1
Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy
Art. 1.
Ustawa określa:
1) zadania w zakresie pomocy społecznej;
2) rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania;
3) organizację pomocy społecznej;
4) zasady i tryb postępowania kontrolnego w zakresie pomocy społecznej.
Art. 2.
1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu
umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w
stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
2. Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym
zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem
Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi.
Art. 3.
1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia
niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
2. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez
podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji
ze środowiskiem.
3. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających
udzielenie pomocy.
4. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają
celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Art. 4.
Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu
ich trudnej sytuacji życiowej.
Art. 5.
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej,
przysługuje:
1) osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) cudzoziemcom mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej posiadającym zezwolenie na osiedlenie się, zgodę na pobyt tolerowany lub
status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej
Polskiej;
3) obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego
Obszaru Gospodarczego, przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, którzy uzyskali zezwolenie na pobyt.
Art. 6.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) całkowita niezdolność do pracy - całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy
inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu
przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych;
2) dochód dziecka - dochód, do którego zalicza się kwotę otrzymywanej renty wraz z dodatkiem dla
sierot zupełnych, zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny, otrzymywane alimenty oraz kwotę
odpowiadającą dochodom uzyskiwanym z majątku dziecka;
3) dochód na osobę w rodzinie - dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie;
4) dochód rodziny - sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie;
5) jednostka organizacyjna pomocy społecznej - regionalny ośrodek polityki społecznej, powiatowe
centrum pomocy rodzinie, ośrodek pomocy społecznej, dom pomocy społecznej, placówkę
specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, ośrodek
adopcyjnoopiekuńczy, ośrodek wsparcia i ośrodek interwencji kryzysowej;
6) kontrakt socjalny - pisemną umowę zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą
uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do
przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny;
7) niezdolność do pracy z tytułu wieku - ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę;
8) osoba bezdomna - osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie
praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu
przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu
mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania;
9) osoba samotna - osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i
nieposiadającą wstępnych ani zstępnych;
10) osoba samotnie gospodarująca - osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe;
11) osoba zatrudniona - osobę pozostającą w zatrudnieniu w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i
przeciwdziałaniu bezrobociu lub prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów
dotyczących działalności gospodarczej;
12) praca socjalna - działalność zawodową mającą na celu pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub
odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie poprzez pełnienie odpowiednich ról
społecznych oraz tworzenie warunków sprzyjających temu celowi;
13) renta - rentę z polskiego lub zagranicznego systemu ubezpieczeń społecznych, rentę strukturalną
lub rentę socjalną;
14) rodzina - osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie
zamieszkujące i gospodarujące;
15) średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej lub placówce
opiekuńczo-wychowawczej - kwotę rocznych wydatków na działalność domu lub placówki
opiekuńczo-wychowawczej wynikającą z utrzymania mieszkańców lub dzieci, z roku poprzedniego, bez
wydatków inwestycyjnych, powiększoną o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług
konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy, podzieloną przez
liczbę miejsc w domu lub placówce i przez dwanaście;
16) świadczenie nienależnie pobrane - świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych
nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.
Art. 7.
Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu:
1) ubóstwa;
2) sieroctwa;
3) bezdomności;
4) bezrobocia;
5) niepełnosprawności;
6) długotrwałej lub ciężkiej choroby;
7) przemocy w rodzinie;
8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;
9) bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w
rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;
10) braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki
opiekuńczo-wychowawcze;
11) trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy;
12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
13) alkoholizmu lub narkomanii;
14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
15) klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Art. 8.
1. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,
41, 78 i 91, przysługuje:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej
"kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej";
2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej
"kryterium dochodowym na osobę w rodzinie";
3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie,
zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej
jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie
pomocy społecznej.
2. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2,
uprawniające do zasiłków okresowego i celowego.
3. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub
w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i
źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w
Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
4. Do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia
socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze.
5. W stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą:
1) opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o
podatku dochodowym od osób fizycznych - za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności
pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym i składkami na
ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu
Zdrowia, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na
ubezpieczenie społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych
przepisach, z tym że:
a) różnicę przychodów i kosztów ich uzyskania ustala się za miesiąc poprzedzający miesiąc złożenia
wniosku w oparciu o wielkości wykazane w deklaracjach podatkowych za okresy od początku roku do
końca miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku oraz od początku roku do końca miesiąca
poprzedzającego ten miesiąc; wysokość miesięcznego obciążenia podatkiem, składkami na ubezpieczenie
zdrowotne oraz składkami na ubezpieczenie społeczne przyjmuje się z miesiąca poprzedzającego
miesiąc złożenia wniosku,
b) jeżeli podatnik wpłaca zaliczki na podatek dochodowy w formie uproszczonej, a także jeżeli nie
złożył deklaracji, jego dochód ustala się dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej za
poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a
jeżeli nie prowadził działalności, dochód ustala się w oparciu o oświadczenie tej osoby;
2) opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od
niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - za dochód przyjmuje się zadeklarowaną
podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli z tytułu prowadzenia tej działalności
nie istnieje obowiązek ubezpieczenia społecznego, przyjmuje się kwotę najniższej podstawy wymiaru
składek na ubezpieczenie społeczne.
6. W sytuacji gdy podatnik łączy przychody z działalności gospodarczej z innymi przychodami lub
rozlicza się wspólnie z małżonkiem, przez podatek należny, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, rozumie
się podatek wyliczony w takiej proporcji, w jakiej pozostaje dochód podatnika z pozarolniczej
działalności gospodarczej wynikający z deklaracji podatkowych do sumy wszystkich wykazanych w nich
dochodów.
7. Wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w przypadku prowadzenia działalności
opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych ustala
się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego za okresy, o
których mowa w ust. 5 pkt 1, zawierającego informację o wysokości:
1) przychodu;
2) kosztów uzyskania przychodu;
3) różnicy pomiędzy przychodem a kosztami jego uzyskania;
4) dochodów z innych niż działalność gospodarcza źródeł - w przypadkach, o których mowa w ust. 6;
5) odliczonych od dochodu składek na ubezpieczenie społeczne;
6) należnych zaliczek na podatek dochodowy lub należnego podatku;
7) odliczonych od podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne związanych z prowadzeniem
pozarolniczej działalności gospodarczej.
8. Wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w przypadku prowadzenia działalności
na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów
osiąganych przez osoby fizyczne ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika
właściwego urzędu skarbowego zawierającego informację o formie opodatkowania oraz na podstawie
dowodu opłacenia składek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
9. Przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł.
10. Dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczeniowych oraz z innych źródeł
sumuje się.
11. W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w
okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego
pięciokrotnie kwoty:
1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie
- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od
miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
12. W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w
okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu należnego za dany okres, kwotę tego
dochodu rozlicza się w równych częściach na kolejne miesiące przez okres odpowiadający okresowi, za
który uzyskano dochód.
13. W przypadku uzyskiwania dochodu w walucie obcej, wysokość tego dochodu ustala się według
średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie
świadczenia z pomocy społecznej.
Art. 9.
1. Kryteria dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu
interwencji socjalnej. Badania progu interwencji socjalnej dokonuje
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych.
2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, sposób
ustalania progu interwencji socjalnej, zakres potrzeb niezbędnych do egzystencji, minimalny zakres
wydatków, okres oraz źródło danych z jakiego przyjmuje się wysokość cen towarów i usług,
uwzględniając poziom wydatków gospodarstw domowych z I kwintyla rozkładu dochodów, których wydatki
należy uwzględnić w badaniu progu interwencji socjalnej.
3. W roku, w którym przeprowadza się weryfikację, Rada Ministrów do dnia 15 maja przedstawia
Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych:
1) propozycję kwot kryteriów dochodowych;
2) informację o realizacji świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej za okres od poprzedniej
weryfikacji, obejmującą liczbę świadczeniobiorców, liczbę świadczeń i ogólną kwotę wydatków na
świadczenia.
4. Trójstronna Komisja do Spraw Społeczno-Gospodarczych uzgadnia kryteria dochodowe w terminie do
dnia 15 czerwca danego roku kalendarzowego.
5. Kwota stanowiąca podstawę ustalenia wysokości pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów
utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej oraz pomocy pieniężnej na usamodzielnienie,
na kontynuowanie nauki i pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej, kwoty minimalnego i
maksymalnego świadczenia pieniężnego na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka
polskiego dla uchodźców, a także maksymalna kwota zasiłku stałego ulegają zmianie w terminach
weryfikacji kryteriów dochodowych o 50% sumy kwot, o które wzrosły kryterium dochodowe osoby
samotnie gospodarującej i kryterium dochodowe na osobę w rodzinie.
6. Kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego ulega zmianie w terminach weryfikacji kryteriów
dochodowych o 25% sumy kwot, o które wzrosły kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i
kryterium dochodowe na osobę w rodzinie.
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza, w drodze obwieszczenia, w
Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", zweryfikowane kryteria
dochodowe oraz kwoty, o których mowa w ust. 5 i 6, do dnia 15 lipca w roku, w którym przeprowadza
się weryfikację.
8. W przypadku gdy Trójstronna Komisja do Spraw Społeczno-Gospodarczych nie uzgodni w przewidzianym
terminie kryteriów dochodowych, Rada Ministrów ustala, nie niższe niż w przedstawionej propozycji,
kryteria dochodowe oraz kwoty, o których mowa w ust. 5 i 6, w drodze rozporządzenia, w terminie do
dnia 15 lipca danego roku.
9. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przedkłada corocznie do dnia 15 kwietnia
Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych, informację o wysokości minimum egzystencji
ustalonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Jeśli w danym roku kalendarzowym kwota
kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i kwota kryterium dochodowego na osobę w
rodzinie będzie równa lub niższa niż minimum egzystencji, Trójstronna Komisja do Spraw
Społeczno-Gospodarczych może wystąpić do Rady Ministrów z wnioskiem o zweryfikowanie kwot kryteriów
dochodowych. W takim
przypadku ust. 1-8 stosuje się odpowiednio.
Art. 10.
1. Przy ustalaniu prawa do zasiłków stałego i okresowego w składzie rodziny nie uwzględnia się
dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej oraz pełnoletnich wychowanków rodziny zastępczej, a do
dochodu rodziny nie wlicza się ich dochodów i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 78 ust. 1, 5
i 7 oraz art. 88 ust. 1.
2. Przy ustalaniu prawa do pomocy pieniężnej na usamodzielnienie oraz pomocy pieniężnej na
kontynuowanie nauki do dochodu rodziny lub pełnoletniego wychowanka rodziny zastępczej nie wlicza
się pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 78 ust. 1, 5 i 7.
3. Przy ustalaniu odpłatności rodziców za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce
opiekuńczo-wychowawczej w składzie rodziny uwzględnia się to dziecko, a także dzieci przebywające w
domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej i placówce opiekuńczo-wychowawczej, jeżeli rodzice
ponoszą odpłatność za ich pobyt.
4. Przy ustalaniu wysokości odpłatności za pobyt osoby w domu pomocy społecznej, w składzie rodziny
uwzględnia się innych członków rodziny przebywających w instytucjonalnych placówkach opieki, jeżeli
rodzina ponosi odpłatność za ich pobyt.
Art. 11.
1. W przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich
celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia
własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo
przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.
2. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji
życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona
odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego
w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy
przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń
pieniężnych z pomocy społecznej.
3. W przypadku odmowy przyznania albo ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczeń z pomocy
społecznej, należy uwzględnić sytuację osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o
świadczenie lub korzystającej ze świadczeń.
Art. 12.
W przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością
dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie
przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w
przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub
nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.
Art. 13.
1. Osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z
pomocy społecznej.
2. Osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres
tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń.
Art. 14.
W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z 2001 r. Nr 49,
poz. 509, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 169, poz. 1387 oraz z 2003 r. Nr 130,
poz. 1188), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Rozdział 2
Zadania pomocy społecznej
Art. 15.
Pomoc społeczna polega w szczególności na:
1) przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń;
2) pracy socjalnej;
3) prowadzeniu i rozwoju niezbędnej infrastruktury socjalnej;
4) analizie i ocenie zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej;
5) realizacji zadań wynikających z rozeznanych potrzeb społecznych;
6) rozwijaniu nowych form pomocy społecznej i samopomocy w ramach zidentyfikowanych potrzeb.
Art. 16.
1. Obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa na jednostkach samorządu
terytorialnego oraz na organach administracji rządowej w zakresie ustalonym ustawą.
2. Gmina i powiat, obowiązane zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadań pomocy społecznej,
nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, mimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub osób
prawnych do zaspokajania jej niezbędnych potrzeb życiowych.
3. Pomocy nie mogą również odmówić podmioty, którym jednostki samorządu terytorialnego zleciły
realizację zadań, na zasadach określonych w art. 25.
Art. 17.
1. Do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy:
1) opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym
uwzględnieniem programów pomocy społecznej, profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i
innych, których celem jest integracja osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka;
2) sporządzanie bilansu potrzeb gminy w zakresie pomocy społecznej;
3) udzielanie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym;
4) przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych;
5) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych;
6) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia
losowego;
7) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne osobom
bezdomnym oraz innym osobom niemającym dochodu i możliwości uzyskania świadczeń na podstawie
przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia;
8) przyznawanie zasiłków celowych w formie biletu kredytowanego;
9) opłacanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę, która zrezygnuje z
zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale
lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem;
10) praca socjalna;
11) organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w miejscu
zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami
psychicznymi;
12) prowadzenie i zapewnienie miejsc w placówkach opiekuńczo-wychowawczych wsparcia dziennego lub
mieszkaniach chronionych;
13) tworzenie gminnego systemu profilaktyki i opieki nad dzieckiem i rodziną;
14) dożywianie dzieci;
15) sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym;
16) kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym
domu;
17) sporządzanie sprawozdawczości oraz przekazywanie jej właściwemu wojewodzie, również w wersji
elektronicznej, z zastosowaniem systemu informatycznego;
18) utworzenie i utrzymywanie ośrodka pomocy społecznej, w tym zapewnienie środków na wynagrodzenia
pracowników.
2. Do zadań własnych gminy należy:
1) przyznawanie i wypłacanie zasiłków specjalnych celowych;
2) przyznawanie i wypłacanie pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie w formie zasiłków, pożyczek
oraz pomocy w naturze;
3) prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu
gminnym oraz kierowanie do nich osób wymagających opieki;
4) podejmowanie innych zadań z zakresu pomocy społecznej wynikających z rozeznanych potrzeb gminy,
w tym tworzenie i realizacja programów osłonowych.
Art. 18.
1. Do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy:
1) przyznawanie i wypłacanie zasiłków stałych;
2) opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne określonych w przepisach o powszechnym
ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia;
3) organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób
z zaburzeniami psychicznymi;
4) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową
lub ekologiczną;
5) prowadzenie i rozwój infrastruktury środowiskowych domów samopomocy dla osób z zaburzeniami
psychicznymi;
6) realizacja zadań wynikających z rządowych programów pomocy społecznej, mających na celu ochronę
poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia.
2. Środki na realizację i obsługę zadań, o których mowa w ust. 1, zapewnia budżet państwa.
Art. 19.
Do zadań własnych powiatu należy:
1) opracowanie i realizacja powiatowej strategii rozwiązywania problemów społecznych, ze
szczególnym uwzględnieniem programów pomocy społecznej, wspierania osób niepełnosprawnych i innych,
których celem jest integracja osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka - po konsultacji z
właściwymi terytorialnie gminami;
2) prowadzenie specjalistycznego poradnictwa;
3) organizowanie opieki w rodzinach zastępczych, udzielanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie
kosztów utrzymania umieszczonych w nich dzieci oraz wypłacanie wynagrodzenia z tytułu pozostawania
w gotowości przyjęcia dziecka albo świadczonej opieki i wychowania niespokrewnionym z dzieckiem
zawodowym rodzinom zastępczym;
4) zapewnienie opieki i wychowania dzieciom całkowicie lub częściowo pozbawionym opieki rodziców, w
szczególności przez organizowanie i prowadzenie ośrodków adopcyjno-opiekuńczych, placówek
opiekuńczowychowawczych, dla dzieci i młodzieży, w tym placówek wsparcia dziennego o zasięgu
ponadgminnym, a także tworzenie i wdrażanie programów pomocy dziecku i rodzinie;
5) pokrywanie kosztów utrzymania dzieci z terenu powiatu, umieszczonych w placówkach
opiekuńczo-wychowawczych i w rodzinach zastępczych, również na terenie innego powiatu;
6) przyznawanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki osobom
opuszczającym placówki opiekuńczo-wychowawcze typu rodzinnego i socjalizacyjnego, domy pomocy
społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, domy dla matek z małoletnimi
dziećmi i kobiet w ciąży, rodziny zastępcze oraz schroniska dla nieletnich, zakłady poprawcze,
specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze lub młodzieżowe ośrodki wychowawcze;
7) pomoc w integracji ze środowiskiem osób mających trudności w przystosowaniu się do życia,
młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczowychowawcze typu rodzinnego i socjalizacyjnego, domy
pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, domy dla matek z
małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, rodziny zastępcze oraz schroniska dla nieletnich, zakłady
poprawcze, specjalne ośrodki szkolnowychowawcze lub młodzieżowe ośrodki wychowawcze, mających braki
w przystosowaniu się;
8) pomoc osobom mającym trudności w integracji ze środowiskiem, które otrzymały status uchodźcy;
9) pomoc osobom mającym trudności w przystosowaniu się do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
10) prowadzenie i rozwój infrastruktury domów pomocy społecznej o zasięgu
ponadgminnym oraz umieszczanie w nich skierowanych osób;
11) prowadzenie mieszkań chronionych dla osób z terenu więcej niż jednej gminy oraz powiatowych
ośrodków wsparcia, w tym domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, z wyłączeniem
środowiskowych domów samopomocy i innych ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
12) prowadzenie ośrodków interwencji kryzysowej;
13) udzielanie informacji o prawach i uprawnieniach;
14) szkolenie i doskonalenie zawodowe kadr pomocy społecznej z terenu powiatu;
15) doradztwo metodyczne dla kierowników i pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej
z terenu powiatu;
16) podejmowanie innych działań wynikających z rozeznanych potrzeb, w tym tworzenie i realizacja
programów osłonowych;
17) sporządzanie sprawozdawczości oraz przekazywanie jej właściwemu wojewodzie, również w wersji
elektronicznej, z zastosowaniem systemu informatycznego;
18) sporządzanie bilansu potrzeb powiatu w zakresie pomocy społecznej;
19) utworzenie i utrzymywanie powiatowego centrum pomocy rodzinie, w tym zapewnienie środków na
wynagrodzenia pracowników.
Art. 20.
1. Do zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez powiat należy:
1) pomoc uchodźcom w zakresie indywidualnego programu integracji oraz opłacanie za te osoby składek
na ubezpieczenie zdrowotne określonych w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym
Funduszu Zdrowia;
2) prowadzenie i rozwój infrastruktury ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
3) realizacja zadań wynikających z rządowych programów pomocy społecznej, mających na celu ochronę
poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia.
2. Środki na realizację zadań, o których mowa w ust. 1, zapewnia budżet państwa.
Art. 21.
Do zadań samorządu województwa należy:
1) opracowanie, aktualizowanie i realizacja strategii wojewódzkiej w zakresie polityki społecznej
będącej integralną częścią strategii rozwoju województwa obejmującej w szczególności programy:
przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, wyrównywania szans osób niepełnosprawnych, pomocy
społecznej, profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, współpracy z organizacjami
pozarządowymi - po konsultacji z powiatami;
2) organizowanie kształcenia, w tym prowadzenie publicznych szkół służb społecznych oraz szkolenia
zawodowego kadr pomocy społecznej;
3) rozpoznawanie przyczyn ubóstwa oraz opracowywanie regionalnych programów pomocy społecznej
wspierających samorządy lokalne w działaniach na rzecz ograniczania tego zjawiska;
4) inspirowanie i promowanie nowych rozwiązań w zakresie pomocy społecznej;
5) organizowanie i prowadzenie regionalnych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej;
6) prowadzenie banku danych o wolnych miejscach w placówkach piekuńczowychowawczych na terenie
województwa;
7) sporządzanie sprawozdawczości oraz przekazywanie jej właściwemu wojewodzie również w wersji
elektronicznej z zastosowaniem systemu informatycznego;
8) sporządzanie bilansu potrzeb w zakresie pomocy społecznej i przekazywanie go wojewodzie do dnia
1 marca każdego roku;
9) utworzenie i utrzymanie regionalnego ośrodka polityki społecznej, w tym zapewnienie środków na
wynagrodzenia pracowników.
Art. 22.
Do zadań wojewody należy:
1) ustalanie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego;
2) stwierdzenie zgodności programów naprawczych w zakresie osiągania standardów w jednostkach
organizacyjnych pomocy społecznej oraz ocena stopnia ich realizacji;
3) wydawanie i cofanie zezwoleń lub zezwoleń warunkowych na prowadzenie domów pomocy społecznej
oraz wydawanie i cofanie zezwoleń na prowadzenie placówek zapewniających całodobową opiekę osobom
niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, w tym prowadzonych na podstawie
przepisów o działalności gospodarczej;
4) prowadzenie rejestru domów pomocy społecznej, placówek zapewniających całodobową opiekę osobom
niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, w tym prowadzonych na podstawie
przepisów o działalności gospodarczej, placówek opiekuńczo-wychowawczych i ośrodków
adopcyjno-opiekuńczych;
5) koordynowanie działań w zakresie integracji osób posiadających status uchodźcy, w szczególności
w zakresie wskazania miejsca zamieszkania uchodźcy;
6) wyznaczanie, w uzgodnieniu ze starostami powiatów prowadzących ośrodki adopcyjno-opiekuńcze,
ośrodka prowadzącego bank danych o dzieciach oczekujących na przysposobienie i kandydatach
zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej oraz o rodzinach zgłaszających gotowość
przysposobienia dziecka;
7) realizacja lub zlecanie jednostkom samorządu terytorialnego lub podmiotom niepublicznym zadań
wynikających z programów rządowych;
8) nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa, w tym nad jakością
działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad jakością usług, dla których
minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił standardy, w tym standardy opieki i
wychowania, a także nad zgodnością zatrudnienia pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej z wymaganymi kwalifikacjami;
9) kontrola jakości usług, o których mowa w pkt 8, wykonywanych przez podmioty niepubliczne na
podstawie umowy z organami administracji rządowej i samorządowej;
10) kontrola placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym,
przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, w tym prowadzonych na podstawie przepisów o
działalności gospodarczej, w zakresie standardów usług socjalno-bytowych i przestrzegania praw tych
osób;
11) ocena stanu i efektywności pomocy społecznej, z uwzględnieniem bilansu potrzeb sporządzonego
przez samorząd województwa;
12) sporządzanie sprawozdawczości oraz przekazywanie jej ministrowi właściwemu do spraw
zabezpieczenia społecznego, również w wersji elektronicznej, z zastosowaniem systemu
informatycznego;
13) realizacja zadań określanych przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w
zakresie utrzymania i rozwoju systemu informatycznego w jednostkach organizacyjnych pomocy
społecznej w województwie oraz współfinansowanie i sprawowanie nadzoru nad jego
funkcjonowaniem.
Art. 23.
1. Do zadań ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego należy:
1) tworzenie koncepcji i określanie kierunków rozwoju w obszarze pomocy społecznej;
2) zlecanie i finansowanie badań, ekspertyz i analiz w obszarze pomocy społecznej;
3) monitorowanie standardów, o których mowa w art. 22 pkt 8;
4) analiza skuteczności pomocy społecznej;
5) inspirowanie i promowanie nowych form i metod działania, a także szkolenie kadr;
6) nadzór merytoryczny nad szkoleniem w zakresie organizacji pomocy społecznej i specjalizacji w
zawodzie pracownik socjalny;
7) opracowywanie i finansowanie programów osłonowych;
8) zatwierdzanie w drodze decyzji administracyjnej programów szkolenia rodzin zastępczych;
9) określanie zadań administracji publicznej w zakresie utrzymania i rozwoju systemu
informatycznego w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej w województwach, przekazywanie
środków na współfinansowanie oraz sprawowanie nadzoru nad funkcjonowaniem tego systemu;
10) współdziałanie z organizacjami pozarządowymi.
2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:
1) standardy dla poszczególnych rodzajów usług, kwalifikacje osób wykonujących te usługi oraz
termin dostosowania do wymaganych standardów, uwzględniając zakres usług, miejsce i sposób ich
realizacji oraz konieczność zapewnienia respektowania praw osób korzystających z usług;
2) standardy działalności zawodowej w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, uwzględniając
aspekty etyczne tej działalności i konieczność zapewnienia wysokiej jakości działań.
3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
standardy wymagań homologacyjnych i tryb homologacji systemów informatycznych, o których mowa w
art. 17 ust. 1 pkt 17, art. 19 pkt 17, art. 21 pkt 7, art. 22 pkt 12, stosowanych w jednostkach
organizacyjnych pomocy społecznej, przez wskazanie rodzajów oprogramowania objętych procedurami
homologacji, ogólnego zakresu wymagań homologacyjnych, sposobu ogłaszania wymagań, warunków
zgłaszania oprogramowania do homologacji, przebiegu procedury homologacji, mając na uwadze
jednorodność zakresu i rodzaju danych, która umożliwia ich scalanie w zbiór centralny.
4. W przypadku, gdy realizacja zadań określonych w ustawie jest związana z przekazywaniem
informacji w wersji elektronicznej z zastosowaniem systemu elektronicznego, minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji:
1) ogłosi, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej "Monitor Polski", pełną specyfikację standardów stosowanych w oprogramowaniu
umożliwiającym łączenie, współpracę i wymianę informacji pomiędzy systemami informatycznymi;
2) nieodpłatnie udostępni oprogramowanie lub dostęp do serwera internetowego, pozwalające na
sprawdzenie poprawności implementacji opublikowanych standardów przez oprogramowanie stworzonego w
celu przekazywania informacji przez podmioty obowiązane na podstawie ustawy do jej przekazywania;
3) nieodpłatnie udostępni podmiotom obowiązanym do przekazywania informacji na podstawie niniejszej
ustawy oprogramowanie spełniające standardy, o których mowa w pkt 1, w wersjach działających na
wszystkich powszechnie używanych w kraju systemach operacyjnych.
5. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, realizując zadania określone w ustawie
związane z przekazywaniem informacji w wersji elektronicznej z zastosowaniem systemu
elektronicznego, uwzględnia zasadę równego traktowania wszystkich powszechnie użytkowanych w kraju
systemów operacyjnych oraz uwzględnia potrzebę umożliwienia wszystkim podmiotom obowiązanym do
przechowywania informacji w wersji elektronicznej, stosowania oprogramowania dostosowanego do
używanych systemów informatycznych bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów
licencyjnych.
Art. 24.
1. Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu
życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia.
2. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji programu, o
którym mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy
społecznej.
Art. 25.
1. Organy administracji rządowej i samorządowej, zwane dalej "organami", mogą zlecać
realizację zadania z zakresu pomocy społecznej, udzielając dotacji na finansowanie lub
dofinansowanie realizacji zleconego zadania:
1) organizacjom pozarządowym prowadzącym działalność w zakresie pomocy społecznej;
2) osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym działającym na podstawie przepisów o stosunku Państwa
do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stosunku Państwa do innych kościołów i
związków wyznaniowych oraz o gwarancji wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe
obejmują prowadzenie działalności w zakresie pomocy społecznej
- zwanym dalej "podmiotami uprawnionymi".
2. Zlecenie realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej nie może obejmować ustalania uprawnień do
świadczeń, opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz wypłaty świadczeń
pieniężnych.
3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do:
1) partii politycznych;
2) związków zawodowych i organizacji pracodawców;
3) samorządów zawodowych;
4) fundacji utworzonych przez partie polityczne.
4. Zlecenie realizacji zadania z zakresu pomocy społecznej odbywa się po uprzednim przeprowadzeniu
konkursu ofert.
Art. 26.
Konkurs ofert realizacji zadania z zakresu pomocy społecznej odbywa się przy
uwzględnieniu zasady pomocniczości, efektywności, uczciwej konkurencji i jawności.
Art. 27.
1. Podmioty uprawnione mogą z własnej inicjatywy wystąpić z ofertą realizacji zadania z
zakresu pomocy społecznej, zwaną dalej "ofertą".
2. Oferta, o której mowa w ust. 1, może dotyczyć także zadania realizowanego dotychczas przez inny
podmiot.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 i 2, organ w terminie nieprzekraczającym
2 miesięcy:
1) rozpatruje celowość zlecenia określonego zadania podmiotom uprawnionym, biorąc pod uwagę
stopień, w jakim oferta odpowiada priorytetom zadań z zakresu pomocy społecznej, daje gwarancję
realizacji zadania zgodnie z obowiązującymi standardami, środki dostępne na realizację określonego
zadania i korzyści wynikające z realizacji zadania przez te podmioty;
2) podejmuje decyzję, a w przypadku stwierdzenia celowości realizacji określonego zadania z zakresu
pomocy społecznej przez podmioty uprawnione informuje składającego ofertę o przybliżonym terminie
wszczęcia konkursu ofert.
Art. 28.
1. Organ planujący zlecenie realizacji zadania podmiotom uprawnionym ogłasza otwarty konkurs ofert
z terminem składania ofert nie krótszym niż 30 dni.
2. Ogłoszenie o otwartym konkursie ofert powinno zawierać informacje o:
1) rodzaju zadania;
2) wysokości dotacji na realizację zadania;
3) warunkach przyznawania dotacji;
4) terminie i warunkach realizacji zadania;
5) terminie składania ofert;
6) terminie, trybie i kryteriach stosowanych przy wyborze oferty.
3. Ogłoszenie o otwartym konkursie ofert zamieszcza się w zależności od rodzaju zadania, w
dzienniku o zasięgu ogólnopolskim lub lokalnym oraz w Biuletynie Informacji Publicznej, jak również
na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu zlecającego realizację zadania w miejscu przeznaczonym na
ogłoszenia. Ogłoszenie może być ponadto rozpowszechniane w inny sposób zapewniający dostęp do
informacji potencjalnym oferentom, w tym, w miarę możliwości, z użyciem powszechnie dostępnych
sieci teleinformatycznych.
4. W ogłoszeniu o otwartym konkursie ofert organ planujący zlecić realizację zadania zamieszcza
informacje o zrealizowanych w bieżącym roku i w roku poprzednim zadaniach tego samego rodzaju oraz
o koszcie ich realizacji, przy udziale podmiotów uprawnionych, ze szczególnym uwzględnieniem
dotacji przekazanych tym podmiotom.
Art. 29.
1. Oferta podmiotu uprawnionego powinna zawierać:
1) szczegółowy zakres rzeczowy proponowanego do realizacji zadania zawierający opis planowanego
działania;
2) informacje o terminie i miejscu realizacji zadania;
3) kalkulację przewidywanych kosztów realizacji zadania;
4) informacje o posiadanych zasobach rzeczowych i kadrowych zapewniających realizację zadania;
5) informacje o wysokości środków finansowych własnych albo pozyskanych z innych źródeł na
realizację danego zadania;
6) informację o wcześniejszej działalności podmiotu składającego ofertę w zakresie, którego dotyczy
zadanie;
7) inne informacje wymagane zgodnie z ogłoszeniem o otwartym konkursie ofert.
2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, wzór
oferty podmiotu uprawnionego, uwzględniając konieczność podania pełnych informacji dotyczących
składanej oferty.
Art. 30.
Warunkiem rozpatrzenia oferty jest:
1) zamieszczenie w ofercie informacji, o których mowa w art. 29 ust. 1;
2) dołączenie aktualnego odpisu potwierdzającego wpis do właściwej ewidencji lub rejestru
dotyczących statusu prawnego uprawnionego podmiotu i prowadzonej przez niego działalności;
3) przedstawienie sprawozdania finansowego i merytorycznego z działalności podmiotu za ubiegły rok
lub - w przypadku dotychczasowej krótszej działalności - za okres tej działalności.
Art. 31.
1. Przy rozpatrywaniu ofert organ ogłaszający konkurs:
1) dokonuje oceny zgłoszonych możliwości realizacji zadania przez podmioty uprawnione;
2) uwzględnia zadeklarowaną przez podmiot uprawniony jakość działania i kwalifikacje osób, przy
udziale których podmiot uprawniony ma realizować zadanie;
3) dokonuje oceny przedstawionej we wniosku kalkulacji kosztów realizacji zadania, w tym w relacji
do zakresu rzeczowego zadania;
4) uwzględnia zadeklarowany udział środków finansowych własnych albo pozyskanych z innych źródeł na
realizację zadania;
5) uwzględnia analizę i ocenę realizacji zadań zleconych podmiotowi uprawnionemu w okresie
poprzednim, biorąc pod uwagę rzetelność i terminowość oraz sposób rozliczenia otrzymanych na ten
cel środków;
6) uwzględnia wysokość dotacji, która jest przeznaczona na realizację zadania.
2. Organ ogłaszając otwarty konkurs ofert jest obowiązany w uzasadnieniu wyboru oferty ustosunkować
się do spełniania przez podmiot uprawniony wymogów określonych w ustawie oraz w ogłoszeniu, o
którym mowa w art. 28.
3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również w przypadku, gdy w wyniku ogłoszenia otwartego konkursu
ofert została zgłoszona jedna oferta.
Art. 32.
1. Organ ogłaszający otwarty konkurs ofert może powołać zespół opiniujący oferty w celu
przedłożenia propozycji co do wyboru oferty.
2. Oferty sporządzone wadliwie albo niekompletne co do wymaganego zestawu dokumentów lub informacji
pozostają bez rozpatrzenia.
3. Wyniki otwartego konkursu ofert oraz warunki zlecenia realizacji zadania podaje się do
wiadomości publicznej.
4. Wyłoniony w drodze otwartego konkursu ofert podmiot zawiera umowę o realizację zadania.
Art. 33.
1. Podmiot przyjmujący zlecenie realizacji zadania zobowiązuje się do wykonania zadania w zakresie
i na zasadach określonych w umowie o realizację zadania, a organ zlecający realizację zadania do
przekazania określonych środków finansowych w formie dotacji.
2. Umowa o realizację zadania jest sporządzana w formie pisemnej i określa:
1) szczegółowy opis zadania i termin jego realizacji;
2) dotację celową należną podmiotowi realizującemu zadanie i tryb płatności;
3) tryb kontroli realizacji zadania;
4) sposób rozliczenia udzielonej dotacji celowej i zasady zwrotu niewykorzystanej części dotacji.
3. Umowa niespełniająca wymogów określonych w ust. 2 jest nieważna.
4. Umowę o realizację zadania z zakresu pomocy społecznej zawiera się na czas określony,
uzależniony od rodzaju zleconego zadania, nie dłuższy jednak niż 5 lat.
5. Zadanie z zakresu pomocy społecznej nie może być realizowane przez podmiot
niebędący stroną umowy, chyba że umowa przewiduje taką możliwość.
6. Podmiot przyjmujący zlecenie jest obowiązany do wyodrębnienia w ewidencji księgowej środków
otrzymanych na realizację umowy.
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, ramowy
wzór umowy o realizację zadania z zakresu pomocy społecznej, uwzględniając konieczność zapewnienia
pełnych informacji dotyczących wykonania zlecenia.
Art. 34.
Organ zlecający realizację zadania z zakresu pomocy społecznej dokonuje okresowej kontroli i oceny
realizacji zadania, w szczególności badając:
1) stan realizacji zadania;
2) efektywność, rzetelność i jakość realizacji zadania;
3) prawidłowość wykorzystania dotacji na realizację zadania;
4) prawidłowość prowadzonej dokumentacji dotyczącej realizacji zadania.
Art. 35.
1. Podmiot przyjmujący zlecenie realizacji zadania z zakresu pomocy społecznej jest
obowiązany do złożenia sprawozdania z jego realizacji.
2. Okresem sprawozdawczym jest rok budżetowy.
3. W przypadku zawarcia umowy na okres krótszy niż rok, okresem sprawozdawczym jest okres, na który
umowa została zawarta.
4. Sprawozdanie z realizacji zadania powinno zostać sporządzone w terminie 30 dni po upływie
okresu, na który umowa została zawarta.
5. W przypadku gdy umowa została zawarta na czas dłuższy niż okres sprawozdawczy lub jest
wykonywana przez okres dłuższy niż okres sprawozdawczy, podmiot wykonujący zadanie przedstawia
podmiotowi zlecającemu realizację zadania sprawozdanie z realizacji zadania w terminie 30 dni po
upływie każdego roku budżetowego oraz w terminie 30 dni po upływie okresu, na który umowa została
zawarta.
6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, wzór
sprawozdania, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając konieczność zapewnienia pełnych informacji
dotyczących wykonania zlecenia.
Dział II
Świadczenia z pomocy społecznej
Rozdział 1
Zasiłki i usługi
Art. 36.
Świadczeniami z pomocy społecznej są:
1) świadczenia pieniężne:
a) zasiłek stały,
b) zasiłek okresowy,
c) zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy,
d) zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie,
e) pomoc dla rodzin zastępczych,
f) pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki,
g) świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych
z nauką języka polskiego dla uchodźców;
2) świadczenia niepieniężne:
a) praca socjalna,
b) bilet kredytowany,
c) składki na ubezpieczenie zdrowotne,
d) składki na ubezpieczenia społeczne,
e) pomoc rzeczowa, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie,
f) sprawienie pogrzebu,
g) poradnictwo specjalistyczne,
h) interwencja kryzysowa,
i) schronienie,
j) posiłek,
k) niezbędne ubranie,
l) usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy,
m) specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia,
n) mieszkanie chronione,
o) pobyt i usługi w domu pomocy społecznej,
p) opieka i wychowanie w rodzinie zastępczej i w placówce opiekuńczowychowawczej,
q) pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym, pomoc w
uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie - w formie rzeczowej dla osób usamodzielnianych,
r) szkolenia, poradnictwo rodzinne i terapia rodzinna prowadzone przez ośrodki
adopcyjno-opiekuńcze.
Art. 37.
1. Zasiłek stały przysługuje:
1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub
niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie
gospodarującej;
2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub
niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od
kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
2. Zasiłek stały ustala się w wysokości:
1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie
gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł
miesięcznie;
2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a
dochodem na osobę w rodzinie.
3. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie.
4. W przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej zasiłek stały nie przysługuje.
5. Osobę przebywającą w domu pomocy społecznej lub ubiegającą się o przyjęcie do niego uznaje się
za osobę samotnie gospodarującą, jeżeli przed przyjęciem do domu pomocy społecznej lub rozpoczęciem
oczekiwania na miejsce w taki
Redakcja 
