Rozdział 3. Odliczenia od dochodu

Od dochodu odliczamy:

1)  zapłacone przez podatnika lub potrącone przez płatnika kwoty składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe.. W związku z reformą ubezpieczeń społecznych ubruttowiono wynagrodzenia, czyli podniesiono je o kwoty składek na ubezpieczenie społeczne, stąd odliczenie tych składek od dochodu jest konieczne, aby nie płacić większego podatku,

2)  dokonane w roku podatkowym zwroty nienależnie pobranych emerytur i rent oraz zasiłków z ubezpieczenia społecznego, jeśli podatek dochodowy nie został potrącony przez organ rentowy

Przykład: Podjęliśmy pracę i nasze przychody przekroczyły określone przepisami progi - 70% albo 130% przeciętnego wynagrodzenia. Nasza renta powinna zostać zmniejszona (lub zawieszona). Jeśli jednak pobieraliśmy rentę, to nienależnie pobrane świadczenia musimy zwrócić do ZUS. Jednak wcześniej płaciliśmy od tego podatek (wysokość świadczenia miała wpływ na wysokość podatku, a nawet na zmianę przedziału podatkowego). Dlatego zwroty możemy później odliczyć - zmniejszą nasz dochód i zapłacimy odpowiednio mniejszy podatek (konieczny jest dowód wpłaty),

3) dokonane w roku podatkowym zwroty nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu, w kwotach uwzględniających pobrany podatek dochodowy, jeżeli zwroty te nie zostały potrącone przez płatnika,

4) darowizny:

a) na cele: naukowe, naukowo-techniczne, oświatowe, oświatowo-wychowawcze, kulturalne, kultury fizycznej i sportu, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów - łącznie do wysokości nie przekraczającej 15% dochodu,

b) na cele: kultu religijnego i na działalność charytatywno-opiekuńczą, bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej, ochrony środowiska, dobroczynne - łącznie do wysokości nie przekraczającej 10% dochodu.
Łączna kwota darowizn (punkty a i b) nie może przekroczyć 15% dochodu.

UWAGA : Nie można odliczać darowizn na rzecz osób fizycznych. Możemy natomiast odliczać kwoty wpłacone na rzecz stowarzyszeń, fundacji itd. Jeśli jednak stowarzyszenie zbiera pieniądze na operację chorego dziecka i mieści się to w ramach jego działalności statutowej, to w ten sposób pomagamy konkretnej osobie.  Darowizny muszą być potwierdzone dowodami wpłaty na rachunek bankowy obdarowanej instytucji.

5) składki na rzecz organizacji, do których przynależność jest obowiązkowa (np. lekarze, pielęgniarki z mocy prawa należą do samorządu lekarskiego, pielęgniarek i mogą odliczać płacone składki) ,

6) faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:

a) budową budynku mieszkalnego albo

b) wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo

c) zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

d) nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

Jest to nowe odliczenie, obowiązuje od 1 stycznia 2002 r. i zastępuje dotychczasowe ulgi budowlane i mieszkaniowe. Uwaga ! odliczamy tylko odsetki, a nie kwotę kredytu (pożyczki). Odliczenie nie dotyczy kredytu (pożyczki) na zakup gruntu!
Odliczenie stosuje się, jeżeli kredyt (pożyczka) został udzielony podatnikowi po dniu 1 stycznia 2002 r., a kredyt (pożyczka) był udzielony przez podmiot uprawniony na podstawie przepisów prawa bankowego albo przepisów o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych do udzielania kredytów (pożyczek). Nie może to być więc np. pożyczka na cele mieszkaniowe udzielona przez zakład pracy. Ponadto z umowy kredytu (pożyczki) musi wynikać, że dotyczy on inwestycji mieszkaniowej lub budowlanej. Inwestycja taka musi być zakończona przed upływem trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym uzyskano pozwolenie na budowę w rozumieniu prawa budowlanego, a zakończenie inwestycji nastąpić nie wcześniej niż w 2002 r.
Z odliczenia mogą korzystać wyłącznie podatnicy, którzy nie korzystali lub nie korzystają na zasadzie praw nabytych z dotychczasowych odliczeń mieszkaniowych/budowlanych oraz z tytułu oszczędzania w kasach mieszkaniowych.
Odliczenie obejmuje wyłącznie odsetki od tej części kredytu, która nie przekracza kwoty odpowiadającej górnemu ograniczeniu dużej ulgi budowlanej, ustalonej w roku zakończenia inwestycji. W 2003 r. jest to kwota 189 tys. zł. Jeżeli więc ktoś zaciągnie kredyt w wysokości 250 tys. zł,  to odlicza odsetki od części kredytu w wysokości 189 tys. zł. Od pozostałej kwoty kredytu nie może odliczać odsetek od dochodu.
Uwaga podany limit odnosi się do obojga małżonków. Z odliczenia więc może korzystać jedno z małżonków lub oboje, ale w określonych proporcjach.

7) wydatki na cele rehabilitacyjne osób niepełnosprawnych. Są one ważne dla osób niepełnosprawnych - z tego względu omawiamy je szczegółowo poniżej.

Co uznaje się za wydatki na cele rehabilitacyjne?

Są to następujące wydatki:
1) adaptacja i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, czyli wydatki na: likwidację barier architektonicznych, budowę podjazdów dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, "poszerzanie drzwi", likwidację progów, wyburzanie ścian działowych, założenie okien zamykanych z niskiego poziomu, położenie terakoty antypoślizgowej, likwidację wanny i założenie brodzika ze specjalnym siedziskiem dla osób niesprawnych ruchowo, założenie "wiszącego" sedesu oraz umywalki "bez nogi" umożliwiających swobodne podjechanie wózkiem, także umywalki sterowanej ręcznie lub automatycznie, montaż wszelkiego rodzaju uchwytów, specjalnych baterii dla osób z niesprawnymi dłońmi, montaż opuszczanych szafek i blatu kuchennego z możliwością podjechania wózkiem, montaż drzwi przesuwnych itd.
Możemy również odliczyć: koszty prac związanych z adaptacją, np. musieliśmy wyburzyć ściany w łazience i zniszczyliśmy glazurę. Odliczamy wtedy także koszty położenia glazury. Ale jeśli glazurę kładziemy z własnej inicjatywy, bo nie podoba się nam kolor starej, to już nie! 
- Inne wydatki remontowe lub modernizacyjne nie związane z niepełnosprawnością odliczamy na ogólnych zasadach (od podatku) w ramach ulgi remontowej. Odliczenie na adaptację jest korzystniejsze od ulgi remontowej, ponieważ odliczamy od dochodu, a nie od podatku (ważne dla osób o wyższych dochodach). Poza tym nie ma limitów, ograniczeń kwotowych.

2) przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności . Dotyczy to tzw. oprzyrządowania, a nie zakupu samochodu lub części do niego. Mieści się tu również zabezpieczenie progów samochodu przed zniszczeniem przez wózek, montaż bagażnika na wózek.

3) zakup i naprawa indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Są to: wszelkiego rodzaju przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i sprzęt rehabilitacyjny, a więc wózki i części do nich, opony, także kule, protezy, obuwie ortopedyczne, aparaty słuchowe, okulary, laski, chodniki, rotor, materace i poduszki przeciwodleżynowe, chwytaki itp., także urządzenia ułatwiające komunikowanie się (np. telefony dla niewidomych, dla osób mających trudności z przemieszczaniem się). Trudno wymienić wszystkie rzeczy, które mogłyby znaleźć się na tej liście, zresztą nie ma takiej. Zasadą podstawową jest związek pomiędzy przedmiotem / sprzętem a określoną, konkretną niesprawnością. Zakup tego samego przedmiotu w jednym przypadku będzie uzasadniony (np. telefax dla osób niesłyszących, dyktafon dla niewidomych), w innym może być zakwestionowany. Jeśli urządzenie nie ma związku z konkretnym schorzeniem lub jest powszechnie stosowane (np. telewizor, lodówka) to urząd skarbowy może zakwestionować celowość tego odliczenia.

4) zakup wydawnictw i materiałów szkoleniowych , stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności: książki, broszury, kasety audio, wideo dotyczące np. metod usprawniania, prasa dla osób niepełnosprawnych,

5) odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjno-usprawniającym ,

6) odpłatność za pobyt na leczeniu sanatoryjnym , za pobyt w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych, leczniczo-opiekuńczych i szkolno-wychowawczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjno-usprawniające,

7) opłacenie przewodników osób niewidomych I i II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa, w kwocie nie przekraczającej 2280 zł (w 2003 r.),

8) utrzymanie przez osoby niewidome, o których mowa w punkcie 7, psa przewodnika, w kwocie nie przekraczającej 2280 zł (w 2003 r.),

9) opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa,

10) opłacenie tłumacza języka migowego ,

11) kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych ,

12) leki - w wysokości stanowiącej nadwyżkę ponad kwotę 152 zł (w 2003 r.) miesięcznie, jeżeli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki stale lub czasowo. Odliczyć można np. maści przeciwodleżynowe dla osób długotrwałe unieruchomionych. Jeśli np. w lipcu w związku z naszym schorzeniem / niepełnosprawnością (ale nie np. grypą), wydaliśmy na leki 200 zł, to odliczamy 48 zł (200 zł - 152 zł). Jeśli w sierpniu wydaliśmy 100 zł, to nie odliczamy za ten miesiąc żadnej kwoty .

WARUNKI : Musimy posiadać pisemne zaświadczenie lekarza specjalisty o konieczności stosowania konkretnych leków związanych z daną niesprawnością. Ulga przysługuje tylko osobom niepełnosprawnym i nie mogą z niej korzystać, np. osoby starsze lub chore, jeśli nie mają orzeczenia o niepełnosprawności (lub grupie inwalidzkiej).

13) odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne :
- osoby niepełnosprawnej - karetką transportu sanitarnego,
- osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 - również innymi środkami transportu.

14) używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne do lat 16, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne, w kwocie nie przekraczającej 2280 zł (w 2003 r.).

UWAGA: Mimo, że nie wynika to jasno z przepisów, można spotkać się z żądaniem Urzędu Skarbowego przedstawienia dokumentów poświadczających korzystanie z zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych.

15) odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem na:

a) turnusie rehabilitacyjno-usprawniającym,

b) leczeniu sanatoryjnym w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych oraz szkolno-wychowawczych,

c) koloniach i obozach dla dzieci oraz młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych. W przypadku odpłatnych przejazdów transportem publicznym zachowajmy bilety!

Wymagane dokumenty:

Aby odliczyć wymienione wyżej wydatki musimy posiadać rachunki. Na przykład w przypadku prac adaptacyjno-remontowych konieczne są faktury wystawiane przez płatnika VAT.
Nie dotyczy to wydatków określonych w punktach: 7), 8) i 14) . Tu przyjęto rozwiązanie bez rachunków. Nie oznacza to, iż obowiązuje zupełna dowolność, więc np. jeśli osoba niewidoma nie posiada psa (pkt 8) albo niepełnosprawny nie ma samochodu (pkt 14), to oczywiście nie może odliczać tych kwot.

UWAGA: Wydatki na cele rehabilitacyjne można odliczyć, jeżeli nie były finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), zakładowego funduszu rehabilitacji, kas chorych albo nie zwrócono ich podatnikowi w jakiejkolwiek innej formie. W przypadku, gdy wydatki były częściowo finansowane z tych źródeł, odlicza się różnicę pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą dofinansowania. Odliczamy więc tylko te wydatki, które sami pokryliśmy .

Przykład I: Koszt turnusu rehabilitacyjnego to 1700 zł, z tego 500 zł pokrywa Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie. 1200 zł zapłaciliśmy z własnej kieszeni - odliczamy wtedy tylko te 1200 zł .
Przykład II: Otrzymaliśmy wózek ze stowarzyszenia - nie odliczamy nic. Inaczej jest jeśli częściowe koszty zakupu wózka pokrywa kasa chorych. Wysokiej jakości wózek aktywny  kosztuje np. 5000  zł Kasa chorych pokryła 1600 zł. Dostaliśmy jeszcze dofinansowanie z PFRON w wysokości 2400 zł. W takim przypadku odliczamy 1000 zł ( 1000 zł = 5000 zł - 1600 zł - 2400 zł) .

Pamiętajmy: Wydatki na cele rehabilitacyjne odliczamy od dochodu przed opodatkowaniem, a nie od kwoty podatku.

Kto może odliczać wydatki na cele rehabilitacyjne?
W zależności od tego kto poniósł wydatki może to być:
1. osoba niepełnosprawna albo
2. podatnik, na którego utrzymaniu jest osoba niepełnosprawna, jeżeli w roku podatkowym dochód osoby niepełnosprawnej nie przekroczył kwoty 9120 zł (w całym 2003 r.). Przepisy zaliczają do tych podatników: współmałżonka, dzieci własne, przysposobione oraz dzieci przyjęte na wychowanie, pasierbów, rodziców, rodziców współmałżonka, rodzeństwo, ojczyma, macochę, zięcia i synową. UWAGA: Rachunki muszą być wystawione na osobę, która będzie odliczała ten wydatek.

Przykład: Syn uległ wypadkowi i otrzymuje najniższą rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W całym roku jego dochód nie przekroczy 9120 zł. Ojciec może odliczyć wydatki na wózek, poduszkę przeciwodleżynową itd., ale rachunki muszą być wystawione na ojca.

Osoba, której dotyczy dany wydatek musi posiadać jeden z dokumentów:

UWAGA: W związku z obowiązującą regulacją dotyczącą orzecznictwa o niepełnosprawności, należy pamiętać, że ilekroć w ulotce mowa jest o stopniu niepełnosprawności / grupie inwalidztwa należy przez to rozumieć osoby posiadające orzeczenie:

o znacznym stopniu niepełnosprawności lub o całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji (dotychczasowa I grupa inwalidztwa),

o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności lub całkowitej niezdolności do pracy (dotychczasowa II grupa inwalidztwa),

o lekkim stopniu niepełnosprawności lub częściowej niezdolności do pracy oraz o celowości przekwalifikowania zawodowego (dotychczasowa III grupa inwalidztwa).

Jak oblicza się podatek?

Po odliczeniu od dochodu określonych wyżej wydatków otrzymujemy podstawę opodatkowania (czyli: dochód - odliczenia).
Teraz obliczamy podatek.
To, ile płacimy podatku, zależy od tego, w którym przedziale mieści się podstawa opodatkowania (czyli: dochód  - odliczenia).
 

I. Podstawa obliczenia podatku w złotych - do kwoty 37.024 zł
Podatek wynosi - 19 proc. minus 530,08 zł

II. Podstawa obliczenia podatku w złotych - ponad 37.024 zł do 74.048 zł
Podatek wynosi - 6.504,48 zł plus 30 proc. nadwyżki ponad 37.024 zł
 
III. Podstawa obliczenia podatku w złotych - ponad 74.048 zł
Podatek wynosi - 17.611,68 zł plus 40 proc. nadwyżki ponad 74.048 zł
 

Spis treści:

Rozdział 1. Informacje ogólne

Rozdział 2. Obliczanie dochodu

Rozdział 3. Odliczenia od dochodu

Rozdział 4. Odliczenia od podatku

Rozdział 5. O czym należy pamiętać?

Opracowanie przygotowano w Stowarzyszeniu Klon/Jawor w ramach serii "Poznaj Swoje Prawa"
Inne opracowania z serii dostępne są:
- w serwisie internetowym http://pomocspoleczna.ngo.pl
- w telegazecie Pr. 2 TVP od strony 175 do 199
- w siedzibie Stowarzyszenia na ul. Szpitalnej 5/5, 00-031 Warszawa