Nowy miesiąc, nowe książkowe inspiracje. Wrześniowa odsłona Czytelniczego kompasu to trzy tytuły, które łączy jedno – zachęcają do przyjrzenia się własnym doświadczeniom i sposobom myślenia. Od dzieciństwa i dorastania kobiet z ADHD, przez krytyczne spojrzenie na kulturę pozytywnego myślenia, aż po refleksje nad ambicją i dążeniem do sukcesu. To lektury, które nie pozwolą przejść obok obojętnie.

 Recenzja książki Dzieciństwo, dorastanie i dorosłość kobiet z ADHD. Wyjście z cienia | Autorka: Dominika Filipowicz 

 „- Mam fobię związaną z nudą – mówi R., dodając, że zrobiłaby prawie wszystko, aby pozbyć się uczucia niepokoju i pustki, które spada na nią, gdy nie ma czegoś, co stale przyciąga jej uwagę. - (…) To takie niesprawiedliwe, bo naprawdę musze odpocząć, ale po prostu nie daję sobie z tym rady.” –  opowiada jedna z bohaterek książki Dzieciństwo, dorastanie i dorosłość kobiet z ADHD. Wyjście z cienia, której autorką jest szwedzka psychiatrka i badaczka Lotta Borg Skoglund.   

ADHD najczęściej kojarzone jest z nadpobudliwość, a ta cecha łączona jest z doświadczeniem mężczyzn. Dlatego kiedy myśli się o ADHD przed oczami zwykle pojawia się bardzo konkretny obraz: chłopiec, który nie może usiedzieć w miejscu. Wulkan energii: mówi bardzo dużo, najlepiej kilkadziesiąt słów na minutę, przerwa innym wpół zdania, nieustannie biega po klasie i zaczepia swoje koleżanki oraz kolegów. Chociaż często można spotkać chłopców z ADHD, którzy tak się zachowują, trzeba głośno podkreślać, że ADHD nie zawsze tak wygląda.  

Lotta Borg Skoglund swoją książkę poświęca tym, które często nie wpisują się w ten schemat: kobietom i dziewczynkom. Zamyślone, rozkojarzone, często milczące, zamknięte „w swoim świecie” nie wpisują się w kryteria diagnostyczne stworzone z myślą o chłopcach. Od najmłodszych lat dziewczynki uczone są tego by być poukładane, miłe i empatyczne, wspierać innych i nie myśleć za dużo o sobie. Ich ADHD może być inne: bardziej niż nadpobudliwością objawiać się zaburzeniami koncentracji, trudnościami w zapamiętywaniu.  

Kobiety, których ADHD nie zostało zdiagnozowane w dzieciństwie, z powodu braku pomocy oraz odpowiedniej diagnozy często zmagają się z wykluczeniem, samotnością, niskim poczuciem własnej wartości. Wiele z nich w dorosłości codziennie zużywa gigantyczne pokłady energii by maskować swoje ADHD. Efektem często jest m.in. nadmierny perfekcjonizm, który ma ukryć doświadczane trudności, zaburzania odżywiania oraz depresja. 

Każdy rozdział książki Lotty Borg Skoglund dotyczy innego zagadnienia związanego z kobiecym doświadczeniem ADHD. Jednym z przykładów jest rozdział poświęcony temu jak hormony związane z menstruacją mogą wpływają na funkcjonowanie z ADHD. Poruszane są również tematy bardzo personalne m.in.: dotyczące tego, jak ADHD wpływa na budowanie związków romantycznych oraz przyjaźni. Autorka nie opiera się wyłącznie na suchych danych i naukowych wykresach – w jej książce jest miejsce również dla szczerych głosów kobiet z ADHD. W książce znajdują się historie pacjentek z ADHD, które opowiadają o swoich indywidualnych doświadczeniach, trudnościach oraz wypracowanych sposobach samopomocy.  

„Dzieciństwo, dorastanie i dorosłość kobiet z ADHD. Wyjście z cienia” to nie jest typowy poradnik z serii „jak ujarzmić moje ADHD”. Nie dostajemy tutaj gotowych rozwiązań, złotych porad jak lepiej rozplanować sobie dzień albo peanów na temat wyjątkowej kreatywności  kobiet, dla których ADHD jest „supermocą”. Zamiast tego otrzymujemy dobrze udokumentowaną książkę o tym, z jakimi trudnościami mierzą się kobiety z ADHD, które na co dzień słyszą od społeczeństwa, że nie dają rady – nie są dostatecznie poukładane, wystarczająco skupione, odpowiednio ciche lub przeciwnie – wystarczająco głośne. To nie tylko historia o ADHD, to również opowieść o wyśrubowanych, niemożliwych do spełnienia społecznych standardach, którym kobiety starają się sprostać. Badaczka analizuje ADHD bez różowych okularów. Patrzy na nie jako na trudne, ingerujące w życie zaburzenie, z którym jednak dzięki odpowiedniej pomocy oraz wsparciu można nauczyć się sobie radzić. Jednak wsparcie w wieli przypadkach jest niezbędne.  

Książka Lotta Borg Skoglund oferuje czytelniczkom coś, czego nie zapewni żaden poradnik – poczucie, że są same ze swoimi trudnościami. Czytając tę książkę wiele kobiet z ADHD może pomyśleć: czyli to nie tylko ja. Nie jestem sama w tym poczuciu wykluczenia, w trudnościach związanych z motywacją, z uważnością, z ogarnianiem codzienności. Dlatego tak ważne jest by kobiety z ADHD wreszcie „wyszły z cienia” i mówiły na temat swoich doświadczeń. 

Ciemne myśli... - recenzja książki Pozytywne myślenie na nowo | Autor: Radosław Głuchowski 

Książka Gabriele Oettingen Pozytywne myślenie na nowo rewiduje jeden z najpopularniejszych współczesnych mitów rozwojowych – samo myślenie pozytywne prowadzi do sukcesu. O ile jest w tym sporo prawdy, tak co do lektury mam pewne wątpliwości.  

Psycholożka po dwóch dekadach badań odkrywa, że nadmierny optymizm może działać na naszą niekorzyść. Jej zdaniem, gdy zbyt mocno skupiamy się na naszych celach, marzeniach nasz mózg interpretuje to jako częściową realizację celu, w efekcie obniża się motywacja do realnego działania. Co istotne autorka nie neguje wartości marzeń i pozytywnego nastawienia, lecz zwraca uwagą na to, że to zbyt mało. W tym kontekście przedstawia metodę WOOP — akronim od słów Wish (pragnienie), Outcome (rezultat), Obstacle (przeszkoda) i Plan (plan).  

Technika jest bardzo prosta, wystarczy wyznaczyć cel, wyobrazić sobie rezultaty i wdrożyć działania i strategie do ich przezwyciężania. Dzięki temu pozytywne myślenie przestaje być pustym życzeniem, a staje się praktycznym narzędziem do osiągania celów. 

WOOP był mi już wcześniej znany, więc mniej więcej wiedziałem, czego spodziewać się po Pozytywne myślenie na nowo. Choć nie oczekiwałem wiele, trochę się zawiodłem. Liczyłem na nowe spojrzenie, przedstawienie tematu z innej perspektywy, może lepiej opracowane strategie. Fakt, pojawiło się kilka dobrych przykładów, ale to za mało. Książkę byłbym w stanie streścić w kilku zdaniach: skup się na przeszkodach, a je pokonasz. 

Przeszkadzało mi, że Oettingen kładła zbyt duży nacisk na badania w środowisku akademickim, które wcale nie odzwierciedlają otaczającej rzeczywistości. Grupa badawcza była moim zdaniem zbyt wąska – czy na jej podstawie można budować dalsze wnioski? Wątpię. Dobranie znacznie bardziej zróżnicowanej grupy dałoby lepsze efekty i ciekawe, bardziej praktyczne wnioski. 

Na pewno Pozytywne myślenie na nowo w pewnym stopniu zachęca do świadomego i realistycznego podejścia do życia oraz wyznaczania celów. Uświadamia, że naiwna wiara, że wszystko jakoś się ułoży, nie jest zbyt rozsądna. Autorka promuje mądre podejście i dobrze zaplanowane działania. Lektura jest zdecydowanie warta uwagi dla osób, które chcą wyjść poza banalne motywacyjne slogany. Co prawda, książka nie robi ogromnego wrażenia, ale zawiera wiele merytorycznych rozdziałów i każdy znajdzie w niej coś dla siebie. 

 Dla ambitnych... - recenzja książki Radość osiągania | Autor: Radosław Głuchowski 

Książka Radość osiągania autorstwa dr Mary E. Anderson to propozycja dla osób ambitnych, które zmagają się z poczuciem niewystarczalności, lękiem czy wypaleniem. Autorka od pierwszych stron podkreśla, że troska o siebie nie świadczy o słabości, lecz stanowi warunek rozwoju i budowania najlepszej wersji samego siebie. 

Nie jest to typowa publikacja naukowa – łączy elementy poradnika psychologicznego z rzetelnym ujęciem opartym na badaniach. Styl pozostaje jasny i przystępny, dzięki czemu treści trafiają zarówno do specjalistów, jak i czytelników niezwiązanych z psychologią.  

Rekomendacje dr Setha Gillhana i dr Jill Stoddard potwierdzają wartość książki, określając ją jako obowiązkową lekturę dla osób borykających się z perfekcjonizmem. Autorka odwołuje się również do wyników badań wskazujących, że ponad 60% menedżerów wyższego szczebla doświadcza chronicznego stresu, co negatywnie wpływa na ich efektywność oraz relacje zawodowe i prywatne. 

Dr Anderson opracowała model ośmiu zasad skutecznego osiągania. Widać w nim ogromne doświadczenie i uważność. Treść bazuje na wieloletniej praktyce i setkach historii osób pracujących na odpowiedzialnych stanowiskach w różnych branżach. 

Sięgając po tę książkę, nie miałem dużych oczekiwań. Zakładałem, że będzie to kolejna psychologiczna pozycja, którą odłożę na półkę i szybko zapomnę. Stało się inaczej. Znalazłem w niej wiele wartościowych treści, a także zadania praktyczne – co rzadko się zdarza, wykonałem wszystkie. Dzięki nim zauważyłem, jak często sam nakładałem na siebie nadmierną presję i jak łatwo wyolbrzymiałem pewne problemy. 

Autorka omawia osiem obszarów kluczowych dla osiągania sukcesów w zdrowy sposób: dążenie do doskonałości, troskę o siebie, radzenie sobie z niepewnością, budowanie relacji, otwartość na możliwości, wdzięczność, umiejętność cieszenia się z sukcesów oraz dumę. Każdy rozdział zawiera wskazówki, ćwiczenia i podsumowanie, które ułatwiają wyciąganie wniosków i próbę wdrażanie zmian. 

Największą zaletą tej książki jest jej praktyczny charakter. Nie znajdziemy tu ogólników ani powtarzania utartych frazesów, lecz konkretne strategie możliwe do zastosowania od razu, bez nagłego zmieniania całego życia.  

Po lekturze nasuwa się jeden wniosek: to pozycja obowiązkowa dla osób ambitnych, które chcą osiągać cele bez utraty równowagi i zdrowia psychicznego. Dbanie o siebie nie jest oznaką braku sił – przeciwnie, jest dowodem wewnętrznej mocy. Ambicja nie jest wadą, o ile potrafimy kierować nią mądrze. Odpowiedzi, jak to zrobić, znajdziemy właśnie w tej książce. 

Dziękujemy Wydawnictwu Studio Emka i Wydawnictwu Uniwersytetu Łódzkiego za przesłanie do recenzji książek: Radość osiągania, Pozytywne myślenie na nowo oraz Dzieciństwo, dorastanie i dorosłość kobiet z ADHD. Wyjście z cienia