Związek Powiatów Polskich podtrzymuje postulaty dotyczące zmian w organizacji i finansowaniu publicznego transportu zbiorowego. Zdaniem samorządowców proponowane przez rząd rozwiązania idą w dobrym kierunku, ale nie wystarczą do skutecznej likwidacji wykluczenia transportowego. ZPP domaga się m.in. wzmocnienia roli powiatów, trwałego finansowania przewozów oraz lepszej integracji transportu autobusowego i kolejowego.
ZPP skierował do sekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury Stanisława Bukowca odpowiedź na stanowisko resortu dotyczące propozycji przedstawionych wcześniej przez Zgromadzenie Ogólne Związku. Organizacja pozytywnie ocenia m.in. pomysł wprowadzenia minimalnego poziomu usług transportowych oraz fakt, że część jej propozycji znalazła się w reformie publicznego transportu zbiorowego. Jednocześnie wskazuje, że resort nie odniósł się szczegółowo do większości zgłoszonych postulatów.
Jednym z najważniejszych oczekiwań ZPP jest powierzenie powiatom wiodącej roli w organizacji lokalnego transportu publicznego. Zdaniem Związku to właśnie obszar powiatu najlepiej odpowiada rzeczywistym potrzebom komunikacyjnym mieszkańców. Obecny model nadal pozostawia jednak część kluczowych kompetencji na poziomie województwa, przez co system organizacji przewozów pozostaje rozproszony.
ZPP ma również zastrzeżenia do proponowanego standardu minimalnych usług transportowych. Według samorządowców model opiera się przede wszystkim na połączeniach prowadzących do jednego centrum, a nie uwzględnia w wystarczającym stopniu komunikacji między sąsiednimi miastami powiatowymi. Tymczasem mieszkańcy przemieszczają się między nimi m.in. do szkół, miejsc pracy, szpitali, sądów czy urzędów. Brak bezpośrednich połączeń może więc ograniczać dostęp do edukacji i podstawowych usług publicznych.
Samorządy oczekują stabilnego finansowania
Szczególną wagę ZPP przywiązuje do kwestii finansowych. Organizacja wskazuje, że publiczny transport zbiorowy, zwłaszcza na terenach słabiej zaludnionych, z założenia często nie jest rentowny. Likwidacja tzw. białych plam transportowych wymaga więc uruchamiania połączeń tam, gdzie wpływy ze sprzedaży biletów nie pokrywają kosztów przewozów.
Dlatego Związek postuluje stworzenie ustawowego mechanizmu gwarantującego samorządom trwałe, adekwatne i przewidywalne dofinansowanie w perspektywie wieloletniej. ZPP zwraca przy tym uwagę, że obecnie część powiatów finansuje przewozy w dużej mierze z własnych środków, co przy ograniczonych możliwościach budżetowych nie może stanowić trwałej podstawy systemu.
Związek chce także, by powiaty miały pierwszeństwo w dostępie do środków przeznaczonych na dofinansowanie przewozów. Według organizacji to właśnie na poziomie powiatowym odbywa się znaczna część codziennych podróży mieszkańców i tam w największym stopniu rozstrzyga się problem rzeczywistego dostępu do transportu publicznego.
Wspólny bilet zamiast centralizacji
ZPP popiera ideę integracji transportu autobusowego i kolejowego, ale uważa, że powinna ona oznaczać przede wszystkim wspólny system biletowy i jednolity system ulg dla różnych rodzajów transportu. Organizacja sprzeciwia się natomiast rozwiązaniom prowadzącym do nadmiernego skupienia decyzji dotyczących lokalnych przewozów na poziomie wojewódzkim.
Samorządowcy podtrzymują też postulat dotyczący tzw. prawa wyłącznego. Zwracają uwagę, że prywatni przewoźnicy koncentrują się przede wszystkim na rentownych trasach, podczas gdy samorządy muszą finansować połączenia deficytowe. W ocenie ZPP taki model powoduje, że dochodowe fragmenty rynku pozostają poza systemem publicznym, natomiast koszty obsługi mniej opłacalnych tras ponoszą państwo i samorządy.
Związek Powiatów Polskich podkreśla, że skuteczna walka z wykluczeniem transportowym wymaga nie tylko wyznaczenia minimalnej liczby połączeń, lecz także stworzenia spójnego systemu organizacji przewozów oraz zapewnienia samorządom stabilnych źródeł ich finansowania.
