Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) opublikował raport w którym przeanalizowane są wyzwania instytucjonalnej opieki długoterminowej pojawiające sie w obliczu gwałtownego przyśpieszenia procesu starzenia się polskiego społeczeństwa. Prognozy demograficzne wskazują, że populacja osób powyżej 75. roku życia podwoi się do 2060 r., osiągając 5,8 mln osób. Polska potrzebuje pilnych reform, by sprostać temu wyzwaniu.

Według raportu, na koniec 2024 r. w Polsce działało 1583 domy opieki – w tym 903 Domów Pomocy Społecznej (57 proc.) i 680 prywatnych domów opieki całodobowej (43 proc. ) – oferujących łącznie ok. 112 tys. miejsc. Dodatkowo funkcjonowało 618 zakładów opiekuńczo-leczniczych (ZOL) i pielęgnacyjno-opiekuńczych (ZPO), z przewagą ZOL-i (455 placówek, 73,6 proc.), dysponujących ponad 39 tys. miejsc. Łącznie dało to ponad 151 tys. miejsc opiekuńczych. 

Na koniec roku 2024 Polska posiadała więc ponad 151 tys. miejsc w placówkach opiekuńczych. Jest to bardzo niewiele, ponieważ przekłada się to na wskaźnik dostępności dla populacji 75+ zaledwie w wymiarze 5 proc. Bez miejsc w ZOL i ZPO wskaźnik wynosi jedynie 3,7 proc. Wyniki te plasują Polskę poniżej średnich z krajów takich jak Niemcy, Holandia, Belgia, Francja, Dania, Norwegia czy Szwecja.

Średni czas oczekiwania na miejsce w Domu Pomocy Społecznej wynosił ok. 6 miesięcy, podczas gdy w prywatnych domach opieki był 3 razy krótsze i wynosił średnio 2 miesiące.

Rekomendacje i prognozy na przyszłość

Raport podkreśla, że efektywny system, wzorowany na holenderskim modelu, powinien stawiać na usługi środowiskowe i mieszkalnictwo wspomagane, z opieką instytucjonalną jako uzupełnieniem dla osób wymagających stałej opieki 24/7. Aby osiągnąć holenderski poziom (6 proc. populacji 75+), Polska musiałaby zwiększyć liczbę miejsc o 33 tys.

Według predykcji demograficznych do 2040 r. populacja mieszkańców 75+ w Polsce wzrośnie do 4,5 mln osób. Oznacza to, że aby osiągnąć poziom dostępności miejsc zgodny z modelem holenderskim (6 proc. dostępności miejsc), w Polsce musiałoby być dostępnych 276 tys. miejsc w placówkach opiekuńczych. Oznacza to konieczność utworzenia przynajmniej 124 tys. nowych miejsc, czyli w praktycze podwojenia obecnie istniejących zasobów. 

-Polska stoi przed ogromnym wyzwaniem demograficznym. Obecny system mieszany publiczno-prywatny wymaga wzmocnienia usług domowych i zwiększenia infrastruktury instytucjonalnej, by uniknąć kryzysu – podsumowują eksperci BGK.

Pełny raport dostępny na stronie BGK.