Jak informuje portal kadry.infor.pl już od 1 stycznia 2026 r. wejdą w życie istotne zmiany w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nowe przepisy, podpisane przez Prezydenta RP 28 listopada 2025 r., mają na celu deregulację i poprawę funkcjonowania Zakładów Aktywności Zawodowej (ZAZ) oraz Zakładów Pracy Chronionej (ZPChr). 

Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych poinformowała o opublikowaniu nowelizacji w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 1665). Zmiany są odpowiedzią na postulaty środowiska, które wskazywało, że dotychczasowe przepisy nakładały nadmierne obowiązki administracyjne, hamując rozwój miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych. 

Cel zmian: Deregulacja i dostosowanie do rzeczywistości 

Głównym założeniem nowelizacji jest likwidacja barier biurokratycznych. W uzasadnieniu do ustawy podkreślono, że część obowiązków nałożonych na ZAZ i ZPChr na początku obowiązywania ustawy nie przystaje już do obecnych realiów rynkowych i społecznych. Nowe prawo ma pozwolić placówkom skupić się na ich głównej misji, jaką jest aktywizacja zawodowa, a nie biurokracja. 

Najważniejsze zmiany w przepisach 

Zwiększony limit zatrudniania osób z umiarkowanym stopniem 

Jedną z najważniejszych zmian dla pracodawców. Zwiększono limit wskaźnika zatrudnienia osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w Zakładach Aktywności Zawodowej z 35 proc. na 55 proc. ogółu zatrudnionych. 

Zmiana ta automatycznie obniża wymagany limit zatrudnienia osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, co daje zarządzającym ZAZ-ami większą elastyczność w budowaniu zespołów. 

Koniec z obowiązkową doraźną opieką medyczną 

Zarówno ZAZ, jak i ZPChr zostaną zwolnione z obowiązku zapewnienia doraźnej opieki medycznej. Jest to odejście od archaicznego wymogu, który generował koszty i problemy organizacyjne, a często dublował powszechną opiekę zdrowotną. 

Mniej biurokracji przy ulgach we wpłatach na PFRON 

Podmioty, które udzielają ulg we wpłatach na PFRON, nie będą już musiały automatycznie wystawiać nabywcom informacji o możliwości obniżenia wpłaty przy sprzedaży każdego produktu czy usługi. To znaczne odciążenie administracyjne działów księgowych i sprzedażowych. 

Dłuższy okres ochronny (zwolnienie z limitów) 

Wydłużono okres, na jaki wojewoda może zwolnić ZAZ z wymogu spełnienia limitu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych (zarówno w stopniu znacznym, jak i umiarkowanym) z 3 do 6 miesięcy.   

Decyzja ta pozwoli placówkom na spokojniejsze przetrwanie trudniejszych okresów kadrowych bez ryzyka utraty statusu. 

 Elastyczność finansowa dla samorządów 

Samorządy województw zyskały możliwość zwiększenia maksymalnej kwoty zobowiązań do wypłaty na dofinansowanie kosztów działalności ZAZ. Będą mogły na ten cel przeznaczyć zaoszczędzone środki własne lub inne środki przekazane przez PFRON, co może przełożyć się na lepsze dofinansowanie placówek. 

Termin wejścia w życie 

Główne zmiany wchodzą w życie 1 stycznia 2026 roku, natomiast przepisy dotyczące obowiązku informowania nabywców o ulgach we wpłatach na PFRON obowiązują od 1 marca 2026 roku.