Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej zapowiada zmiany w prawie, które mogą realnie poprawić codzienne funkcjonowanie osób z problemami słuchu w Polsce. Resort przyjął postulaty zgłoszone przez Stowarzyszenie Polski Instytut Praw Głuchych, odpowiadając na dezyderat Komisji do Spraw Petycji. To właśnie te propozycje mają teraz wyznaczyć kierunek zmian w dostępności na najbliższe lata (2025–2026).

Decyzje te oznaczają odejście od dotychczasowego, często uznaniowego podejścia do dostępności i wprowadzenie bardziej systemowych rozwiązań. Organizacje społeczne mówią wprost o przełomie.

NGO z nowymi uprawnieniami

Jedną z najważniejszych zmian będzie rozszerzenie uprawnień organizacji pozarządowych. Zyskają one możliwość składania skarg w imieniu osób ze szczególnymi potrzebami. W praktyce oznacza to wzmocnienie pozycji osób, które dotychczas często pozostawały bez realnego wsparcia w dochodzeniu swoich praw. NGO będą mogły reagować szybciej i skuteczniej w sytuacjach naruszeń dostępności.

Koniec barier w nagłych sytuacjach

Resort zapowiedział również zniesienie obowiązku wcześniejszego zgłaszania potrzeby skorzystania z tłumacza polskiego języka migowego w sytuacjach nagłych. Dotychczas konieczność zgłoszenia z trzydniowym wyprzedzeniem stanowiła poważną barierę – szczególnie w kontaktach ze służbami medycznymi czy mundurowymi. Po zmianach dostęp do tłumacza ma być możliwy natychmiast, gdy zagrożone jest życie lub zdrowie.

Szybsza reakcja na brak dostępności

Nowym narzędziem ma być tzw. „zawiadomienie” o braku dostępności. To uproszczona forma zgłoszenia, która ma działać szybciej niż formalna skarga. Rozwiązanie to ma umożliwić bieżące reagowanie na problemy – bez konieczności przechodzenia przez długotrwałe procedury administracyjne.

Wyższe standardy cyfrowe

Ministerstwo oficjalnie poparło wdrożenie standardów WCAG 2.2, czyli najnowszych wytycznych dotyczących dostępności cyfrowej. Oznacza to m.in. lepsze dostosowanie stron internetowych i aplikacji publicznych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, w tym osób Głuchych.

Koniec „niedostępnych” dokumentów i materiałów

Zmiany obejmą również dokumentację urzędową. Instytucje publiczne będą zobowiązane do publikowania formularzy i wzorów pism w formatach dostępnych. Jednocześnie potwierdzono, że brak napisów w materiałach wideo stanowi naruszenie prawa. W praktyce oznacza to obowiązek wprowadzania napisów i transkrypcji w komunikacji publicznej.

Dostępność jako standard, nie wyjątek

Jednym z kluczowych założeń reformy jest wprowadzenie zasad tzw. uniwersalnego projektowania. Oznacza to, że dostępność ma być uwzględniana już na etapie planowania działań państwa – a nie dopiero jako uzupełnienie istniejących rozwiązań. To zmiana podejścia: z reagowania na problemy na ich systemowe zapobieganie.

Urzędnicy przejdą szkolenia

Reforma obejmie także administrację publiczną. Zapowiedziano wprowadzenie systemowych szkoleń dla urzędników z zakresu komunikacji z osobami Głuchymi. Ma to poprawić jakość obsługi i ograniczyć bariery, które dziś wynikają nie tylko z przepisów, ale również z braku kompetencji.

Nowy etap polityki dostępności

Środowisko osób Głuchych podkreśla, że decyzje ministerstwa to efekt wieloletnich działań rzeczniczych. Przyjęcie postulatów przez resort wyznacza konkretną agendę legislacyjną i daje nadzieję na realne zmiany w funkcjonowaniu instytucji publicznych.

Zapowiadane reformy mogą nie tylko poprawić codzienne funkcjonowanie osób z dysfunkcją słuchu, ale też ustanowić nowe standardy dostępności w Polsce – bardziej spójne, egzekwowalne i dostosowane do współczesnych potrzeb.