Zapewnienie osobom G/głuchym bezpłatnej pomocy tłumacza języka migowego w postępowaniu sądowym na takich samych zasadach, jak pomoc tłumacza języka obcego dla osoby niewładającej językiem polskim, to jeden z celów projektu MS, który ostatnio trafił do konsultacji i opiniowania.

Projekt nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.) autorstwa resortu sprawiedliwości w tym tygodniu został zamieszczony na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Poza zapewnieniem tłumaczy języka migowego drugim celem planowanej nowelizacji jest zapoczątkowanie obszernych i przygotowywanych od lat zmian odnoszących się do funkcjonowania biegłych sądowych. Jak zapowiada MS, również inny - główny projekt odnoszący się do biegłych - już jest na finalnym etapie prac i wkrótce rozpocznie się procedura jego konsultacji.

Dostępni tłumacze PJM 

Zgodnie z proponowaną nowelizacją w u.s.p. ma pojawić się nowy przepis, bezpośrednio po przepisie stanowiącym, że „osoba niewładająca w wystarczającym stopniu językiem polskim ma prawo do występowania przed sądem w znanym przez nią języku i bezpłatnego korzystania z pomocy tłumacza”. Nowa, dodana regulacja w sposób jednoznaczny ma stanowić, że „osoba głucha ma prawo do występowania przed sądem w znanym przez nią języku migowym i bezpłatnego korzystania z pomocy tłumacza tego języka”.

Jak wskazano w uzasadnieniu, takie uzupełnienie ustawy jest wynikiem uwzględnienia petycji Stowarzyszenia Polski Instytut Praw Głuchych przez MS oraz sejmową komisję ds. petycji.

Wprawdzie - jak zaznaczono - część sądów już obecnie w praktyce udziela pomocy tłumacza języka migowego osobom głuchym, opierając się na ogólnym przepisie dotyczącym pomocy tłumaczy w sądach. Jednak - podkreśla MS - dodanie dodatkowego przepisu w tej sprawie rozstrzygnie te kwestię w sposób jednoznaczny i „zniesie także barierę dla osób głuchych dochodzenia swoich praw ze względu na ewentualne dodatkowe koszty związane z udziałem tłumacza języka migowego w postępowaniu”.

Elektroniczna lista biegłych sądowych 

Druga istotna zmiana w projekcie ma zapewnić możliwość prowadzenia list biegłych sądowych w postaci elektronicznej, w ramach systemu udostępnionego i administrowanego przez ministra sprawiedliwości.

-Zmiana obejmuje uregulowanie zagadnień związanych z przetwarzaniem danych osobowych biegłych sądowych w drodze przepisów o randze ustawowej. Projektowane rozwiązania pozwolą na prowadzenie list biegłych nie jak dotychczas, wyłącznie w postaci papierowej, ale w postaci elektronicznej, w systemie teleinformatycznym udostępnionym i administrowanym przez MS, co usprawni proces aktualizacji i pozyskiwania, a następnie udostępniania uprawnionym podmiotom informacji o biegłych sądowych na potrzeby postępowań sądowych - wskazano w uzasadnieniu.

W związku z tym planowana regulacja przewiduje dodanie przepisów „stanowiących podstawę przetwarzania danych osobowych biegłych w zakresie: imienia i nazwiska biegłego, numeru PESEL (...), specjalizacji, terminu, do którego biegły został ustanowiony, adresu do korespondencji, numeru telefonu i adresu poczty elektronicznej”. W praktyce biegli sądowi zostaliby objęci funkcjonującym od dekady Rejestrem Osób Biorących Udział w Postępowaniu Sądowym (ROBUS) zawierającym dane adwokatów i radców prawnych.

Według planowanego przepisu przejściowego prezes sądu okręgowego wzywałby biegłych wpisanych obecnie na listę do uzupełnienia brakujących danych i uzupełniał listę biegłych o te dane w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie nowelizacji.

Co istotne planowana zmiana - jak wskazano - ma stanowić pierwszy krok szerszych reform odnoszących się do biegłych sądowych. MS przypomina bowiem, że trwają prace nad projektem oddzielnej ustawy o biegłych sądowych oraz instytucjach opiniujących, który zakłada „znacznie dalej idące rozwiązania”.

Jednak - jak wskazano w uzasadnieniu projektu zmiany u.s.p. - „proponowane obecnie rozwiązania nie są sprzeczne z założeniami projektu ustawy o biegłych sądowych oraz instytucjach opiniujących w zakresie istnienia centralnej listy biegłych sądowych i jej informatyzacji - przeciwnie, projektowane zmiany stanowią krok w kierunku stanu prawnego planowanego w tej ustawie”.

Zasadniczy projekt ustawy o biegłych sądowych jest zaś także już na końcowym etapie opracowywania. W czwartek - w nagraniu zamieszczonym na platformie X - rozpoczęcie procedury konsultacji i uzgodnień tego projektu zapowiedział wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha.

 - To będzie pierwsza taka ustawa w historii. (...) Ta ustawa ma przede wszystkim na celu uporządkowanie rynku biegłych w Polsce. Jednym z elementów będzie powołanie komisji certyfikującej, która będzie stała na straży jakości i rzetelności wystawianych opinii w toku postępowań sądowych i przygotowawczych - powiedział wiceszef MS.

- Wypracowana w uzgodnieniach i konsultacjach ustawa pozwoli nam w dalszym etapie rozpocząć prace nad nowelizacją rozporządzenia, które określa stawki wynagrodzenia biegłych w postępowaniach. Eksperci od lat powtarzają, że brak regulacji w zakresie biegłych jest jedną z głównych przyczyn zatorów w sądach. Dlatego jesteśmy zdeterminowani, aby tę ustawę przeprowadzić - zapowiedział Myrcha.

Prace trwają od 2008 

Prace nad projektem dotyczącym m.in. powoływania oraz zwalniania biegłych, nadzoru nad wykonywaną przez nich pracą, ich doskonalenia zawodowego oraz wynagradzania, były prowadzone w MS już w 2008 roku. O takie regulacje apelował też na przykład I Kongres Nauk Sądowych, który odbywał się w Warszawie w 2010 roku. Dotychczas jednak kompleksowe i całościowe przepisy odnoszące się do biegłych sądowych nie weszły w życie. Jako jeden z wielu spornych problemów, który pojawiał się podczas prac, wymieniana była m.in. właśnie kwestia wynagrodzeń biegłych.

Z kolei jak wynika z pisma kierującego do konsultacji udostępniony już na RCL projekt nowelizacji u.s.p., uwagi do niego można zgłaszać w terminie dwóch tygodni. „Skrócenie terminu jest uzasadnione koniecznością pilnego procedowania projektu, bowiem jak najszybsze wdrożenie zmian przewidzianych przedmiotową regulacją skutkować będzie poprawą funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości” - wskazał w tym piśmie wiceminister Myrcha.