Lipiec to Miesiąc Dumy z Niepełnosprawności (Disability Pride Month). To czas, w którym uwaga kierowana jest nie na ograniczenia wynikające z niepełnosprawności, ale na możliwości, potencjał i osiągnięcia osób z niepełnosprawnościami. To także okazja, by przypominać o ich obecności w społeczeństwie, prawie do godnego życia, dostępności oraz pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym.

Każdy człowiek – niezależnie od rodzaju czy stopnia niepełnosprawności – ma prawo do rozwoju, samorealizacji i równych szans. Gwarantuje to również Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami.

Duma rodzi się z codzienności

Dla wielu osób z niepełnosprawnościami powodem do dumy są codzienne zwycięstwa: rehabilitacja, zdobycie wykształcenia, podjęcie pracy zawodowej, realizacja marzeń, uprawianie sportu, działalność społeczna czy samorzecznictwo.

Coraz częściej możemy obserwować takie historie w mediach i mediach społecznościowych. Pokazują one, że niepełnosprawność nie przekreśla możliwości rozwoju ani aktywnego życia.

Bycie sobą, realizowanie własnych celów i konsekwentne pokonywanie kolejnych przeszkód to powody do dumy. Warto doceniać zarówno wielkie sukcesy, jak i małe kroki naprzód.

„Na początku nie rozumiałam idei”

– Pamiętam, że kilka lat temu, gdy po raz pierwszy usłyszałam o Miesiącu Dumy z Niepełnosprawności, pomyślałam: „Serio? Aż tak?” – wspomina Anna Tomanek.

Jak podkreśla, nie wynikało to z wstydu czy niechęci do mówienia o swojej niepełnosprawności.

– Nie chodziło o to, że chciałam się ukrywać albo uważałam, że osoby z niepełnosprawnościami powinny siedzieć cicho. Nic z tych rzeczy.

Jednocześnie przyznaje, że gdyby mogła wybrać, chciałaby żyć bez niepełnosprawności.

– Chciałabym być w pełni samodzielna i niezależna. Żyć bez ograniczeń. Tylko tyle i aż tyle. Ale wiem, że to się nie wydarzy – mówi.

Dziś rozumiem, czym jest duma

Z biegiem czasu znaczenie Miesiąca Dumy z Niepełnosprawności nabrało dla niej zupełnie innego wymiaru.

– Dzisiaj czuję prawdziwą dumę. Dumę z tego, kim jestem i jaka jestem – mimo wszystkich trudności. Ze swojego uporu, determinacji, siły i konsekwencji w dążeniu do celu. Z tego, że nie przestaję marzyć i realizować siebie.

Podkreśla jednocześnie, że ogromną rolę odgrywa wsparcie najbliższych.

– Bez nich wiele rzeczy nie byłoby możliwych. Ale początkiem wszystkiego jest mój upór i chęć działania.

Książka, która zmienia sposób myślenia

Jednym z największych powodów do dumy jest dla Anny wydanie książki „Moje życie z porażeniem 4K”.

– Napisałam ją od początku do końca samodzielnie. Pokazałam swoją historię i poruszyłam ważne tematy dotyczące niepełnosprawności – stereotypów, uprzedzeń i sposobu traktowania osób z niepełnosprawnościami. Odkryłam też część siebie, której wcześniej nikomu nie pokazywałam.

Każda wiadomość od czytelników i każda recenzja utwierdzają ją w przekonaniu, że było warto.

– Jestem dumna, kiedy widzę, że moja książka porusza ludzi, wywołuje emocje i skłania do zmiany myślenia. Właśnie na tym zależało mi najbardziej.

Jak sama podsumowuje:

– Tak. Czuję i noszę w sobie dumę.

Czym jest Miesiąc Dumy z Niepełnosprawności?

Disability Pride Month obchodzony jest w lipcu na pamiątkę uchwalenia 26 lipca 1990 roku amerykańskiej ustawy Americans with Disabilities Act (ADA).

Jego celem jest:

  • promowanie dumy i akceptacji tożsamości osób z niepełnosprawnościami,

  • przeciwdziałanie stereotypom i dyskryminacji,

  • podkreślanie wkładu osób z niepełnosprawnościami w życie społeczne i kulturę,

  • zwiększanie świadomości na temat praw, godności, dostępności i pełnego włączenia społecznego.

Flaga Dumy z Niepełnosprawności

Pierwszą Flagę Dumy z Niepełnosprawności stworzyła w 2019 roku Ann Magill – aktywistka z mózgowym porażeniem dziecięcym. Pierwotny projekt przedstawiał czarne tło i kolorowy zygzak symbolizujący pokonywanie barier oraz kreatywność osób z niepełnosprawnościami.

W 2021 roku flaga została zmodyfikowana. Zygzak zastąpiono prostym pasem, a intensywne kolory przygaszonymi odcieniami, aby projekt był bardziej dostępny dla osób z epilepsją, migrenami i nadwrażliwością sensoryczną.

Znaczenie kolorów pozostaje niezmienne:

🔴 czerwony – niepełnosprawność fizyczna,

🟡 żółty – neuroróżnorodność,

⚪ biały – niepełnosprawności niewidzialne,

🔵 niebieski – zdrowie psychiczne,

🟢 zielony – niepełnosprawność sensoryczna.

Pierwszy Marsz Dumy z Niepełnosprawności w Warszawie

18 lipca 2026 roku ulicami Warszawy przeszedł pierwszy Marsz Dumy z Niepełnosprawności, zorganizowany przez inicjatywę „2119: Protest OzN i osób opiekuńczych”.

Marsz był okazją do pokazania, że osoby z niepełnosprawnościami chcą być widoczne, słyszane i traktowane jak pełnoprawni obywatele. W wydarzeniu uczestniczyły osoby z niepełnosprawnościami, ich bliscy, opiekunowie i sojusznicy, którzy wspólnie apelowali o równe prawa, dostępność i większą obecność osób z niepełnosprawnościami w przestrzeni publicznej.

 

Anna Tomanek jest absolwentką socjologii Uniwersytetu Opolskiego. Pracuje w Kędzierzyńsko-Kozielskim Parku Przemysłowym, angażuje się jako wolontariuszka Fundacji PARK oraz Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji. Z powodu mózgowego porażenia dziecięcego obsługuje komputer, pisząc nosem na klawiaturze.

Jest autorką książki „Moje życie z porażeniem 4K”, w której opowiada o swoim życiu i przełamuje stereotypy dotyczące niepełnosprawności. Jej historia pokazuje, że ograniczenia nie muszą definiować człowieka, a odwaga do mówienia o własnych doświadczeniach może zmieniać sposób myślenia innych.