Łączenie pracy zarobkowej z pobieraniem renty w Polsce w myśl obowiązujących przepisów osoba pobierająca świadczenia rentowe może podejmować zatrudnienie jednak podlega określonym ograniczeniom wynikającym z przepisów praw. Zasady te reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 104–106.

Podstawa prawna

Zgodnie z art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, prawo do renty oraz jej wypłata mogą ulec zmianie w zależności od wysokości przychodu osiąganego przez osobę uprawnioną. Przychód ten obejmuje m.in. wynagrodzenie z umowy o pracę, umów cywilnoprawnych oraz dochody z działalności gospodarczej. 

W praktyce oznacza to, że ZUS monitoruje wysokość zarobków i na tej podstawie może:

  • wypłacać rentę w pełnej wysokości, 

  • zmniejszyć jej wysokość, 

  • zawiesić wypłatę świadczenia.

Aktualne progi dorabiania (2026 r.) 

Od 1 marca 2026 r. obowiązują następujące limity przychodu:

1. Bezpieczny próg (70% przeciętnego wynagrodzenia)

  • 6 438,50 zł brutto miesięcznie 

Jeżeli przychód nie przekracza tej kwoty:

  • renta jest wypłacana w pełnej wysokości,

  • ZUS nie dokonuje żadnych potrąceń. 

2. Próg zmniejszenia świadczenia (130% przeciętnego wynagrodzenia)

  • 11 957,20 zł brutto miesięcznie 

Jeżeli przychód przekracza 6 438,50 zł, ale nie przekracza 11 957,20 zł:

3. Próg zawieszenia renty
Jeżeli przychód przekroczy 11 957,20 zł brutto miesięcznie:

  • wypłata renty zostaje zawieszona za dany miesiąc.

Kogo dotyczą limity?

Limity dorabiania dotyczą przede wszystkim osób pobierających:

  • rentę z tytułu niezdolności do pracy,

  • rentę rodzinną,

  • rentę socjalną

które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). 

Osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, co do zasady mogą dorabiać bez ograniczeń, z wyjątkami wynikającymi z przepisów szczególnych (np. w przypadku świadczeń minimalnych). Kwoty ulegają zmianą w marcu danego roku. 

Obowiązki wobec ZUS

Osoba pobierająca rentę ma obowiązek:

  • poinformować ZUS o podjęciu zatrudnienia lub działalności,

  • zgłaszać wysokość osiąganego przychodu,

  • współpracować przy corocznym rozliczeniu świadczenia. 

Brak zgłoszenia może skutkować koniecznością zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Emeryt i rencista zawiadamia organ rentowy do końca lutego każdego roku o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w ubiegłym roku kalendarzowym. 

W istniejącym systemie prawnym osoba pobierająca swiadczenia rentowe może pracować, nalezy jednak pamiętać o obowiązuk infomowania ZUS o osiagnych przychodach aby uniknąć koniecznośći zwracania niesłusznie pobieranych świadczeń. Dlatego od wielu lat środowisko ON sygnalizuje problem tzw. pułapki rentowej. Kluczowe znaczenie ma bieżące monitorowanie wysokości zarobków, ponieważ przekroczenie progów może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem świadczenia. 

Podstawą prawną tych zasad jest ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 

Tekst przygotowany w konsultacji z Ewą Szymczuk, doradzcą socjalnym Centrum Inte gracja w Warszawie.