Osoby niepełnosprawne doświadczające kryzysów psychicznych są narażone na podwójne wykluczenie. Ich potrzeb czasem nie rozumieją nawet pracownicy ochrony zdrowia. Działania na rzecz zwiększenia dostępności w tym zakresie podjęła Fundacja Wielogłosu z Katowic. W projekcie „Aktywnie razem”, współfinansowanym ze środków PFRON, przygotowała broszurę Dostępność psychiatrii dla osób z niepełnosprawnościami. Rekomendacje dla placówek medycznych i propozycje zmian w przepisach.

Do zajęcia się tematem zainspirowały nas osoby niepełnosprawne, które sygnalizowały problemy z dostępem do różnych form wsparcia, np. odmowy przyjęcia na oddział dzienny. Były również rozmowy z opiekunami osób z niepełnosprawnością intelektualną i autyzmem. Ponadto, odwiedzając niewidomą studentkę w szpitalu psychiatrycznym, zobaczyliśmy, z jakimi problemami się mierzy. Zorganizowaliśmy spotkanie konsultacyjne. Uczestniczyło w nim kilkadziesiąt osób: osoby niepełnosprawne, które leczyły się psychiatrycznie, członkowie ich rodzin, przedstawiciele organizacji pozarządowych, placówek medycznych, domów pomocy społecznej, biura Rzecznika Praw Pacjenta.

Rekomendacje obejmują kilka obszarów: dostosowanie przestrzeni i strony internetowej, procedury, zmiany organizacyjne, komunikacja. Dostosowując budynki, należy pamiętać, że niepełnosprawność to nie tylko wózek inwalidzki. Potrzebne są adaptacje uwzględniające różne potrzeby i rodzaje niepełnosprawności, m.in. pętla indukcyjna dla osób słabosłyszących, udźwiękowiona winda z wyczuwalnymi przyciskami oznaczonymi brajlem, kontrastowe oznaczenie pierwszego i ostatniego stopnia każdego ciągu schodów, system informacyjno-nawigacyjny. Strona internetowa placówki, w tym system rejestracji, powinna być zgodna z WCAG 2.1 i mieć: możliwość dotarcia do wszystkich elementów i zarejestrowania się do lekarza bez użycia myszy, edytowalne formularze, informacje w języku migowym i tekście łatwym do czytania i zrozumienia.

Wdrożenie niektórych rekomendacji wymaga czasu i pieniędzy, jak np. adaptacja testów psychologicznych do potrzeb osób niewidomych, Głuchych, z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną czy stworzenie w wybranych szpitalach psychiatrycznych oddziałów dla pacjentów z niepełnosprawnością intelektualną. Jednak do stosowania wielu z nich wystarczy dobra wola i empatia okazane przez: wysyłanie pacjentowi informacji e-mailem, współpraca z organizacjami pozarządowymi wspierającymi osoby z niepełnosprawnościami, dostosowanie godzin odwiedzin do możliwości czasowych asystenta, który niekiedy wspiera kilka osób i nie jest w stanie przyjść w godzinach wyznaczonych przez szpital.

Ważne jest słuchanie pacjenta i pytanie go o potrzeby. Na przykład niewidomy pacjent poprosił o przydzielenie mu miejsca w sali w pobliżu stołówki. Po oddziale trudno jest chodzić z białą laską, zwłaszcza gdy trzeba np. przenieść kubek z herbatą. Osoby niewidome zwróciły też uwagę na konieczność zamieszczania na stronach internetowych szpitali informacji na temat zasad kontaktu z duchownymi. W wielu szpitalach psychiatrycznych ksiądz nie wchodzi do sal, jak w innych szpitalach. Pacjent musi znaleźć go sam. Dla niepełnosprawnych pacjentów to trudne zadanie. W rekomendacjach znalazł się także postulat zatrudniania profesjonalistów z niepełnosprawnościami, a w propozycjach zmian w przepisach – umożliwienie hospitalizowanemu pacjentowi równoległego korzystania z usług świadczonych przez inną placówkę NFZ. Obecnie nie jest to możliwe, więc trzeba rezygnować z wizyt, na które czekało się miesiącami, np. u endokrynologa czy dentysty.

Broszurę można znaleźć na stronie https://wieloglosu.pl/materialy-do-pobrania/

Zachęcam do przeczytania, rozpowszechniania i wdrażania.

Felieton pochodzi z numeru 3/2025 magazynu „Integracja”

Sprawdź, jakie tematy poruszaliśmy w poprzednich numerach i jak można otrzymać magazyn Integracja.