Anna Tomanek, socjolożka, pracownica, wolontariuszka i autorka książki, była jedną z uczestniczek konferencji. Pani Anna jest osobą z MPD (Mózgowym Porażeniem Dziecięcym), mówi niewyraźnie, a komputer obsługuje za pomocą nosa. Choć jest aktywna w wielu sferach życia, jej funkcjonowanie zależy w dużej mierze od wsparcia otoczenia. Zadaje pytanie, które towarzyszy tysiącom osób z niepełnosprawnością w Polsce: co będzie, gdy moi najbliżsi stracą siły, albo gdy w ogóle ich zabraknie?

Pani Anna była jedną z uczestniczek Konferencji "Realizacja praw osób z niepełnosprawnościami w praktyce", którą zorganizowało Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych 1 grudnia 2025 roku. Wydarzenie to było częścią obchodów Międzynarodowego Dnia Osób z Niepełnosprawnościami (3 grudnia). Podczas Konferencji dyskutowano m.in. o asystencji osobistej.

Asystencja otwiera nowe możliwości

– Dzisiaj jesteśmy o mały krok od tego, by to rozwiązanie weszło w życie – zapewniał Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Łukasz Krasoń.

Posiedzenie sejmowej Komisji ds. Polityki Społecznej i Rodziny, które dotyczy m.in. rządowego projektu ustawy o asystencji, odbędzie się już 4 grudnia.

– Ustawa o asystencji jest fundamentem pełnoprawnego życia dla wielu osób z niepełnosprawnościami – podkreślił wiceminister Krasoń.

W panelu dotyczącym asystencji wypowiadała się m.in. Małgorzata Sikora, która pracuje jako asystentka osobista i w tej roli wspiera Kornelię, dziewczynkę poruszającą się na wózku z niepełnosprawnością intelektualną.

– Dziewczynka, która miała nie mówić, nie chodzić, nie poruszać się samodzielnie na wózku i wegetować w domu, chodziła do przedszkola, chodzi do szkoły i jeździ na zielone szkoły. To nasza wspólna praca – mówiła asystentka. – To asystencja sprawiła, że rodzina dziewczynki otworzyła się na nowe możliwości – podkreśliła.

Wiceminister Krasoń i inni uczestnicy dyskusji wskazali, że asystencja to nie tylko możliwość aktywnego życia, ale też ogromne wsparcie dla całej rodziny osoby z niepełnosprawnością.

Centrum Komunikacji

Asystencja to jeden z obszarów działań Ministerstwa i Biura Pełnomocnika. Kolejnym są projekty realizowane w ramach Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS), o których mówiła Paulina Bednarz, Główna Specjalistka z Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

– Pierwszy projekt to Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami. Ruszyło ono już w tym roku. Na razie wykonaliśmy pracę merytoryczną, która zbliża nas do tego, by w styczniu 2026 roku uruchomić 16 regionalnych Centrów Komunikacji, a w czerwcu także Hub – ogólnokrajowe Centrum Komunikacji, które będzie się mieściło w Warszawie przy ulicy Limanowskiego 23 – poinformowała.

Jak podała pracownica Biura Pełnomocnika, do tych centrów będą mogły zgłaszać się na bieżąco wszystkie osoby, które potrzebują wsparcia w komunikacji, w codziennym uzyskiwaniu i przekazywaniu informacji. Samo działanie centrów podzielone będzie na 3 piony. Pierwszy z nich to wsparcie osób głuchych i głuchoniewidomych przez tłumaczy Polskiego Języka Migowego (PJM) i przewodników Systemu Komunikacji Osób Głuchoniewidomych (SKOGN).

– W tej chwili nasz partner – Polski Związek Głuchych – rozpoczyna w tym miesiącu szkolenia kadr, która będzie obsługiwała beneficjentów Centrów – wskazała Paulina Bednarz. – Poprzez specjalnie przygotowaną aplikację będą mogli państwo o dowolnej porze i z dowolnego miejsca na świecie zamówić tłumacza, który w umówionym czasie będzie wykonywał tłumaczenie. Na specjalne życzenie będzie też dostępna usługa tłumaczenia stacjonarnego – dodała.

Drugi pion to usługi dla osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi.

– Nasz partner – Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną – opracowuje w tej chwili procedury i mechanizmy wsparcia. W ramach tych działań szkoleni są specjaliści od komunikacji wspierającej i alternatywnej (AAC) oraz tworzenia tekstów łatwych do czytania i zrozumienia (ETR) – podkreśliła pracownica Biura Pełnomocnika.

Paulina Bednarz zaznaczyła, że w tym pionie usługi będą świadczone przede wszystkim w formie stacjonarnej.

Trzecim pionem działalności Centrum Komunikacji będzie wspieranie osób z niepełnosprawnością wzroku poprzez pomoc przy przygotowywaniu dokumentów i plików dostępnych m.in. dla użytkowników czytników ekranu.

Projekty zmienią się w ustawy

Drugi projekt to standaryzacja, a potem wdrażanie Modelu Zatrudnienia Wspomaganego. Jest to odpowiedź na potrzeby środowiska osób z niepełnosprawnością intelektualną. Zakłada on m.in. utworzenie agencji zatrudnienia wspomaganego.

Ostatni projekt z FERS to przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności, który ma być wstępem do reformy orzecznictwa opartej o Międzynarodową Klasyfikację Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF) oraz Konwencję ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami.

– Obecny system orzeczniczy często zawodzi, jeśli chodzi o osoby z niepełnosprawnością intelektualną i rozpoznanie ich potrzeb. Ten nowy ma to zmienić – podkreślił w dalszej części konferencji Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

Każdy z tych projektów zakończy się przygotowaniem aktów prawnych, które działania projektowe przekształcą w rozwiązania systemowe.

Podczas Konferencji wiceminister Krasoń poinformował też o zakończeniu przeglądu dotyczącego świadczenia wspierającego i tym, że nawet jeszcze w tym roku mogłyby ruszyć prace legislacyjne dotyczące zmian zasad jego przyznawania.