Mimo że Unia Europejska od lat promuje niezależne życie osób z niepełnosprawnościami, rzeczywistość w państwach członkowskich, w tym w Polsce, wygląda dramatycznie inaczej. Najnowszy raport przygotowany na zlecenie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych PE (EMPL) ujawnia, że liczba dorosłych Polaków w domach opieki podwoiła się w ciągu dekady, a unijne miliardy często zamiast uwalniać ludzi, są wydawane na remontowanie ich "więzień". 

Raport Learning to change, przygotowany przez konsorcjum europejskich organizacji kultury Europe Beyond Access, nie pozostawia złudzeń. Idea dostępności coraz śmielej wkracza do świata kultury, ale w dziedzinie formalnego szkolnictwa artystycznego osób z niepełnosprawnością wiele zostało do zrobienia. O wyzwaniach, teatrze, społecznej różnorodności i pełnej nadziei przyszłości rozmawiamy z Agatą Adamiecką-Sitek, teatrolożką, wykładowczynią Akademii Teatralnej w Warszawie, która miała swój udział w powstawaniu raportu.

Nie możesz dostać się na peron z powodu braku windy? Przystanek, z którego odjeżdża Twój autobus, został przeniesiony w miejsce dla Ciebie niedostępne? A może w podróżowaniu przeszkadza Ci brak właściwych oznaczeń lub pętli indukcyjnej na dworcu? Jeśli zmagasz się z barierami w dostępie do transportu publicznego, to możesz skorzystać z procedury skargowej PFRON. Jej skuteczność została potwierdzona w praktyce.

O konieczności zapewniania dostępności dla wszystkich i jej znaczeniu dla osób z niepełnosprawnościami warto informować i przypominać. PFRON odgrywa ważną rolę w budowaniu dostępności. Dba o tych, którym dowolny podmiot publiczny jej nie zapewnia. W takiej sytuacji Fundusz prowadzi postępowania skargowe.

W lipcu 2025 roku pojawiła się informacja o opisaniu przez naukowców czterech podtypów autyzmu. Czy rzeczywiście możemy mówić o prawdziwym przełomie naukowym, czy jest to raczej kolejna medialna nowinka?

– Chciałabym mimo wszystko podkreślić, że wiem, iż ze schizofrenią da się żyć, niekiedy nawet bardzo dobrze, zwłaszcza dzisiaj, z obecnymi lekami. Potrzebne są jednak lepszy system i większa świadomość, by ludzie nie bali się leczyć – mówi Beata, córka mężczyzny ze schizofrenią. Jej rodzina na własnej skórze przekonała się, jak bardzo osoby z problemami zdrowia psychicznego i ich bliscy są zdani tylko na siebie i jak brakuje dla nich adekwatnego wsparcia.

Dostępność to dziś znacznie więcej niż architektoniczne udogodnienia – to umiejętność słuchania i odpowiadania na potrzeby klientów. Centra handlowe z portfolio Greenman Poland realizują tę ideę w praktyce. Nowe Bielawy zaprosiły osoby z niepełnosprawnościami do oceny obiektu i obsługi. W centrach Nowe Czyżyny, Nowa Górna, a także Nowe Bielawy pojawiły się natomiast tabliczki z oznaczeniami w alfabecie Braille’a. 

Wielu podmiotom zapewnienie dostępności nadal kojarzy się z kosztami. Instalacja podjazdu czy windy to rzeczywiście spora inwestycja, ale czy na dostępność zawsze trzeba pieniędzy? 

Komfortka to pomieszczenie wyposażone w przewijak czy leżankę wraz z podnośnikiem, które mogą zmieścić i unieść zarówno dziecko jak i osobę dorosłą. Na lotnisku zamontowaliśmy w sumie cztery podnośniki sufitowe na szynach oraz cztery składane i regulowane kozetki ścienne. Mamy komfortki w czterech lokalizacjach w terminalu pasażerskim. Jedna znajduje się w części ogólnodostępnej, na parterze, za check-inami. Druga jest w hali odbioru bagażu, na parterze. Trzecia mieści się w hali odlotów, w strefie Schengen, za wyjściem ze sklepu Aelia. Czwarta jest w strefie non Schengen.

W połowie grudnia br. odbyła się w nowo powstałym miejscu – Warszawskim Centrum Dostępności, finansowanym przez Miasto Stołeczne Warszawa – rozmowa o genezie komfortek, Koalicji „Przewijamy Polskę” i wyjątkowym miejscu na mapie stolicy, w którym znajduje się komfortka wyposażona optymalnie. Oto zredagowany zapis rozmowy, ze skrótami, nagranie natomiast jest dostępne na https://wcd.warszawa.pl/. 

Kluczowe kwestie finansowania, nowe standardy funkcjonowania oraz zmiany legislacyjne były głównymi tematami spotkania, które odbyło się 16 stycznia w siedzibie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Wiceministra Maja Nowak, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, podjęła dialog z przedstawicielami środowiska Warsztatów Terapii Zajęciowej (WTZ).

Łazienki Królewskie coraz śmielej otwierają się na potrzeby wszystkich zwiedzających, łącząc dbałość o historyczną tkankę z nowoczesnymi rozwiązaniami dostępnościowymi, takimi jak wystawy sensoryczne czy tłumaczenia na polski język migowy (PJM).