Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

Paradoksy refundacji sprzętu

07.02.2019
Autor: Mateusz Różański, fot. archiwum redakcji, M. Różański
Proteza nogi zrobiona z leżących na sobie w słupku monet

Głuchy mężczyzna, zamiast cieszyć się ze znalezienia wymarzonej pracy, boi się, że ją straci z powodu braku aparatów słuchowych. Inny pisze list do wrocławskiego Rzecznika ds. Osób Niepełnosprawnych z pytaniem, kiedy znów będzie można dostać dofinansowanie do wózków elektrycznych. Czy kwestia refundacji sprzętu rehabilitacyjnego musi być w Polsce nierozwiązywalnym problemem?

Brak w praktyce dofinansowania do zakupu wózków elektrycznych, niska refundacja aparatów słuchowych i okularów dla osób słabowidzących. Do tego ceny podwyższane wraz z podnoszeniem limitów przez NFZ. Od lat problemy związane z dostępem do wyrobów medycznych i sprzętu rehabilitacyjnego pozostają takie same. Zwiększają się tylko kwoty, a także lista produktów, która choć obecna na rynku, pozostaje poza zasięgiem przeciętnej osoby z niepełnosprawnością. O tych problemach oraz – w mniejszym stopniu – rozwiązaniach dyskutowano 5 lutego 2019 r. podczas posiedzenia sejmowej Podkomisji stałej ds. osób niepełnosprawnych.

Magia dużych liczb

W Polsce dofinansowaniem sprzętu rehabilitacyjnego i wyrobów medycznych zajmują się Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) i Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Jeśli chodzi o pieniądze z tego drugiego źródła, to w dużej części zainteresowani pozyskują je za pośrednictwem Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie. W wielu wypadkach osoby z niepełnosprawnością mogą ubiegać się o refundacje z obydwu Funduszy – choćby na zakup wózków aktywnych. Z roku na rok rośnie też pula środków, które przeznaczane są na refundacje sprzętu i wyrobów medycznych.

O kwotach, które na ten cel przeznaczyło Ministerstwo Zdrowia, mówił Łukasz Szmulski, pełniący obowiązki dyrektora Departamentu Leków i Farmacji. Jak poinformował przedstawiciel resortu zdrowia, według niepełnych danych za 2018 rok 1,5 mln osób skorzystało refundacji wyrobów medycznych. Z tego 2 proc. stanowiły osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Refundacje te pochłonęły w sumie 920 mln zł, z których około 37 mln (4 proc.) zostało wydanych na potrzeby osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Według tych samych danych, w sumie w ubiegłym roku zrefundowano ponad 248 mln sztuk wyrobów medycznych, z czego 13,5 mln trafiło do pacjentów ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Największy udział w tej liczbie miały materiały chłonne – np. pieluchy i pieluchomajtki, na refundację których wydano 217 mln zł, co umożliwiło zaopatrzenie ponad pół miliona osób w 213 mln sztuk tych wyrobów.

Jeśli chodzi o wózki, to refundacje na nie otrzymało 2300 pacjentów ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub objętych programem „Za życiem”, a wydatki na ten rodzaj sprzętu stanowiły 11,3 proc. wszystkich wydatków na refundację. Według zapowiedzi Marka Wocha z Narodowego Funduszu Zdrowia, w tym roku NFZ wyda na refundację wyrobów medycznych blisko 1,2 mld zł.

W połowie pełna sala, ludzie siedzą za ustawionymi w rzędach stołami, w tle prezydium

PFRON dokłada

O kwotach na dofinansowanie sprzętu rehabilitacyjnego mówił też Michał Pelczarski, dyrektor Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

- Do końca trzeciego kwartału 2018 roku na dofinansowanie zakupu wyrobów medycznych PFRON wydał ponad 119 mln zł, z czego skorzystało prawie 145 tys. osób – poinformował dyrektor Pelczarski. – W tym samym czasie na na sprzęt rehabilitacyjny PFRON wydał zaś 5 mln złotych na 3642 osoby – dodał dyrektor.

Obecny podczas posiedzenia Mirosław Izdebski, dyrektor Departamentu ds. Programów PFRON, poinformował też, że Fundusz w ramach tzw. algorytmu przekazał samorządom w 2018 roku ok. 800 mln zł, które miały zostać wydane m.in. na refundację wyrobów medycznych i sprzętu rehabilitacyjnego. W 2019 roku na ten sam cel PFRON ma przekazać ponad 861 mln zł.

- Ponadto w ramach Funduszu Solidarnościowego pracujemy nad specjalnym świadczeniem medycznym Narodowego Funduszu Zdrowia. Jego szacowany koszt to około 250 mln zł – poinformował dyrektor Michał Pelczarski.

Marnowanie pieniędzy

Te idące w setki milionów kwoty owszem, robią wrażenie, ale z drugiej strony trudno przełożyć je na sytuację przeciętnej osoby z niepełnosprawnością. Zwłaszcza że choć pieniędzy jest w obydwu funduszach coraz więcej, to rozkładają się one na coraz większe potrzeby ogromnej rzeszy ludzi.

- Od lat mamy problem z limitami kwot refundacji, np. w wypadku aparatów słuchowych – wskazał poseł Sławomir Piechota (PO). – Od wielu lat widzimy ten paradoks, że wiele osób zaopatrywanych jest w ramach dzisiejszych limitów, do 1200 zł, w aparaty niskiej jakości. Natomiast ceny dobrej klasy aparatów słuchowych zaczynają się od 3000 zł – podkreślił polityk opozycji.

Dodał, że wiele osób dostaje te aparaty, ale potem chowa je do szuflady. Przez co ogromne środki są po prostu marnowane.

W tym samym tonie wypowiadały się także obecne podczas posiedzenia reprezentantki środowiska osób głuchych. Wskazały one na paradoks, że wszczepiane w ramach zabiegu chirurgicznego implanty słuchowe są całkowicie refundowane i nie trzeba za nie płacić, a o wiele prostsze i tańsze aparaty są finansowane tylko częściowo – przez co są de facto znacznie droższe dla użytkowników.

- Jest ogromny dysonans między refundacją aparatów słuchowych a ich cenami. Dobry aparat kosztuje miedzy 7 a 10 tys. złotych, a implant słuchowy – 60 tys. Tymczasem implanty są refundowane w całości, a aparaty tylko częściowo – powiedziała Kajetana Maciejska-Roczan, która przez długie lata była prezeską Polskiego Związku Głuchych (PZG).

Wskazała przypadek dorosłej osoby głuchej, która otrzymała refundację na aparat w wysokości... 700 zł.

Kraina paradoksów

- Implantujemy każdego, kto ma poważną wadę słuchu. Powstaje przy tym pytanie, czy rzeczywiście trzeba te wszystkie dzieci implantować? – dodała Bożena Borowska, sekretarz Polskiego Związku Głuchych. – Zwłaszcza że wydajemy bardzo dużo na implanty dzieci, które mogłyby dobrze funkcjonować w aparacie. Implant kosztuje nawet 100 tys. zł i ma pełną refundację, a aparat kosztuje 20 tys. i trzeba za niego płacić. Może warto by było przemyśleć całe to finansowanie, gdyby lepiej zarządzać środkami, być może także aparaty mogłyby być za darmo.

O innym problemie związanym z implantami opowiedziała Aleksandra Włodarska vel Głowacka, prezeska Polskiej Fundacji Pomocy Dzieciom Niedosłyszącym „Echo”.

- Bardzo wiele osób się implantuje – i bardzo dobrze! Tylko że dobrze by było zadbać po 5-6 latach od zaimplantowania o procesory mowy – podkreśliła. – Taki procesor kosztuje nawet 30 tys. zł. W sytuacji, gdy przestaje działać, osoba zostaje wykluczona z jakiejkolwiek komunikacji, bo często nie zna języka migowego.

Zdaniem prezeski Fundacji „Echo”, obecny system bardzo utrudnia aktywne życie osobom z niepełnosprawnością narządu słuchu.

- Nasz podopieczny zdobył niedawno wymarzoną pracę – opowiadała. – Przyszedł do nas z takim problemem, że jego aparaty słuchowe są już na wykończeniu i nie wie, jak sobie da radę. Takich sytuacji jest ogromnie dużo.

O innym paradoksie opowiedziała też Bożena Borowska z PZG.

- Osoby dorosłe, jeśli pracują, otrzymują refundację tylko na jeden aparat. By otrzymać dofinansowanie na drugi... muszą udawać się do konsultanta wojewódzkiego – podkreśliła.

Jak poinformował przedstawiciel NFZ Marek Woch, w 2017 roku dla dofinansowano ponad 158 tys. aparatów dla ponad 116 tys. osób powyżej 26. roku życia; ok. 30 proc. osób otrzymało refundację na dwa aparaty. W przypadku dzieci proporcja ta wynosiła ok. 80 proc., bo 4354 dzieci dostało dofinansowanie na 7673 aparatów słuchowych. W sumie na ten cel w 2017 roku NFZ wydał ponad 126 mln zł.

Nie tylko aparaty

O podobnych problemach mówią też osoby niedowidzące, które walczą o podniesienie limitów na zakup specjalistycznych okularów, np. z filtrami wzmacniającymi kontrast kolorów, a także osoby z niepełnosprawnością ruchową, które również marzą o z zwiększeniu limitów, ale też powrocie wózków elektrycznych na listę produktów dofinansowywanych przez PFRON w ramach programu „Aktywny samorząd”. Co ciekawe, w tym roku w ramach tego programu można otrzymać dofinansowanie do skutera z napędem elektrycznym.

Innym problemem jest sam mechanizm refundacji, który wiąże się niestety w Polsce z dość przykrym zjawiskiem.

- Gdy podnoszony jest limit cenowy, to producent podnosi cenę najtańszego wyrobu do tego limitu. Dotyczy to przede wszystkim pieluch i pieluchomajtek – mówił senator Jan Filip Libicki (PSL).

O podobnym problemie mówiła podczas posiedzenia także przedstawicielka Sekcji Krajowej Osób Niepełnosprawnych NSZZ „Solidarność”. Przed laty nad wprowadzeniem nowego systemu refundacji wyrobów medycznych i sprzętu, który miał ukrócić tego typu praktyki i wprowadzić bardziej jasne i przejrzyste zasady, pracował wiceminister zdrowia Krzysztof Łanda. Po jego dymisji prace nad tymi regulacjami ustały. Jak się jednak okazuje, idea zmiany systemu refundacji dalej w Ministerstwie Zdrowia jest obecna.

- Jedna z koncepcji, nad którą pracujemy jest taka, by pewne grupy wyrobów medycznych były refundowane według analogicznych zasad, co leki. Mogłoby to rozwiązać problem podnoszenia przez producentów cen po każdym podniesieniu limitów – powiedział Łukasz Szmulski.

Duński przykład

- Jeśli zapewni się ludziom np. odpowiednie wózki, poprawi się ich jakość życia – mówił w wywiadzie udzielonym naszemu portalowi, Jens Bouet, prezes Dansk Handicap Forbund, duńskiej organizacji wspierającej osoby z niepełnosprawnością. – Bez nich stają się więźniami własnych domów, ich stan zdrowia się pogarsza, przez to znacznie wzrastają koszty życia. Dlatego traktujemy wspieranie osób z niepełnosprawnością jako długoterminową inwestycję, która zwraca się wraz z tym, jak poprawia się ich jakość życia.

W Danii refundacja sprzętu rehabilitacyjnego i zaopatrzenia medycznego, np. wózków czy aparatów słuchowych, jest nieograniczona.

- To też nie jest tak, że przekazujemy jakąś kwotę z informacją „wydaj to, na co potrzebujesz”, ale raczej poprzez instytucje rządowe i samorządowe możemy kupować i dostarczać osobom z niepełnosprawnością potrzebny im sprzęt tak, by nie musiały się o niego martwić. Jest to jednak możliwe dzięki naszemu systemowi podatkowemu i temu, że mamy po prostu więcej pieniędzy na wspieranie potrzebujących – zauważył Jens Boet.

Powstaje pytanie, czy nie powinniśmy pójść w ślady jego ojczyzny?

Dodaj komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin

Komentarze

  • Sprzęt dla Niewidomych
    Tomasz
    11.02.2019, 22:43
    Paradoksem jest również fakt, że osobom niewidomym dofinansowywuje się sprzęt Brajlowski, a urządzenia pozwalające na czytanie książek czarnodrukowych Są nierefundowane, a tylko kilkanaście procent osób niewidomych zna Braille’a. Mało która niewidoma osoba, która straciła wzrok w ciągu swojego życia zna alfabet Braille’a. Sprzęt, który przerabia tekst na dźwięk jest niezbędny w domu każdej osoby niewidomej, żeby chociażby przeczytać pismo urzędowe czy gazetę. Niestety taki sprzęt jest nierefundowanyy
    odpowiedz na komentarz
  • Dobre aparaty
    Michał
    09.02.2019, 08:41
    A jakich aparatach Wy za 9-10 tys. zł piszecie? Dla filharmoników? Wiem, że te 700 zł refundacji to kpina, ale za 3 tys. zł można już kupić aparat ułatwiający życie. Państwo powinno refundować Opla, a nie Maserati! Chyba, że piszą tu sprzedawcy...
    odpowiedz na komentarz
  • Fikcyjne dofinansowanie do białej laski
    osoba niewidoma
    08.02.2019, 13:20
    To absurd, że białej laski nie można kupić z dofinansowaniem w firmie zajmującej się sprzętem dla niewidomych, jedynie w sklepie rehabilitacyjnym. Z tego powodu laski są znacznie droższe i mamy mniejszy wybór modeli. Właśnie dlatego nigdy nie skorzystałam z tego dofinansowania. Kiedyś NFZ wyjaśniał, że laski nie można kupić w firmie tyfloinformatycznej, bo jej siedziba nie jest dostosowana do osób na wózkach. Co ma piernik do wiatraka? Poza tym zwykle taki sprzęt zamawia się przez internet, więc argument jest naprawdę od czapy.
    odpowiedz na komentarz
  • Ulga w PIT
    Michał
    08.02.2019, 08:50
    Ja najpierw kupiłem aparaty słuchowe, a później uzyskałem orzeczenie o niepełnosprawności. Aparaty były mi potrzebne, żeby pracować. I w obecnym stanie prawnym kosztów tych aparatów odliczyć od dochodu nie mogłem, chociaż zostały zlecone przez lekarza i zrefundowane (częściowo) przez NFZ. Może Redakcja zwróciłaby uwagę na ten niuans. Baa, w pracy refundowane są okulary, nawet jak ktoś nie nosi, ale aparaty słuchowe już nie.
    odpowiedz na komentarz
  • nie tylko aparaty sluchowe
    glucha
    08.02.2019, 07:15
    Do pomocy osobom głuchym, niedoslyszacym, niedowidzącym sluza w chwili obecnej komputery z odpowiednim oprogramowaniem. Można się starac o doifnansowanie ale tylko do 1600 zl…(bez opragrowania w prosych wersjach), jak również osoby młode , bo starsze nie maja szans mimo swoich kwalifikacji w obsłudze komputera. Taki podzial stosuja w PFRON Nysa, gdzie ludziska ze wsi i w starszym wieku , uprawnione do otrzymania takiego zestawu.....po prostu nie maja szans, bo twierdza ze Osoby, cale ostatnie lata pracujące przy komputerach nie maja pojęcia o obsłudze.To samo z aparatami słuchowymi: co za sens proponować kupowanie-dofinansowanie aparatu z tzw niższej polki na targu a w tych geersac, audiotonach aparat nozmalny,dobrej klasy kosztuje ok. 10000...dofinanujecie 3000 zl a rszta taki emeryt musi brac na raty lombardowe...
    odpowiedz na komentarz
  • Na oba!
    mk
    07.02.2019, 20:35
    Osoba pracująca ma refundację na dwa aparaty! Chyba, że coś od 2018 r. się zmieniło
    odpowiedz na komentarz
  • Aparaty Słuchowe
    Krzysztof
    07.02.2019, 15:49
    Akurat zastanawiałem się nad tym, jak to możliwe że na protezę nogi ktoś wymyślił program "Aktywny samorząd" i można skorzystać z dofinansowania kwocie 20 000 zł. Natomiast na zakup aparatu słuchowego przysługuje dofinansowanie w kwocie 1000 zł przy udziale własnym w wysokości 30%. Czyli efektywnie dopłata wynosi 700 zł. Tak się składa że korzystam z tych dwóch urządzeń, i stoję przed dylematem za co kupić dobry aparat słuchowy (jeden chociaż ok. 9 000 zł). Jeżeli miałbym wybierać która z tych dwóch rzeczy jest dla mnie ważniejsza to nie zawahał bym się nawet na sekundę. APARAT SŁUCHOWY. DO PRACY DO NORMALNEGO FUNKCJONOWANIA W SPOŁECZEŃSTWIE JEST 10 RAZY WAŻNIEJSZY. Szkoda tylk oże osoby odpowiedzialne za ustalanie limitów w NFZ nie mają o tym pojęcia.
    odpowiedz na komentarz
  • Bogumiła
    Bogumiła
    07.02.2019, 14:11
    Wózki z napędem elektrycznym są w Hiszpanii w 100% refundowane bez względu na sytuację finansową osoby z niepełnosprawnością naturalnie gdy lekarz zawnioskuje o konieczności korzystania z takiego wózka
    odpowiedz na komentarz
Prawy panel

Sonda

Czy ma dla Ciebie znaczenie, w jaki sposób nazywane są osoby z niepełnosprawnością (np. kaleka, inwalida, niepełnosprawny, osoba z niepełnosprawnością, itd)?

Biuletyn

Wspierają nas