Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

Pociąg do dostępności

09.02.2017
Autor: Mateusz Różański, fot. Morten Justesen/Freeimages.com (1), Piotr Stanisławski (3), Mateusz Różański (2, 4)
Szybko jadący przez stację pociąg

- Jestem na 100 proc. przekonany, że za kilka lat, po ukończeniu naszego programu, wszystkie dworce będą dostosowane dla wszystkich pasażerów – mówi Marek Michalski, członek Zarządu PKP SA. Ten program ma termin końcowy do 2023 r.

Ta odważna deklaracja padła podczas wyjazdowego posiedzenia sejmowej Komisji Infrastruktury, które 8 lutego 2017 r. odbyło się w siedzibie Urzędu Transportu Kolejowego (UTK). Jego tematem była szeroko rozumiana dostępność kolei, a więc i dworców.

O braku dostępności tego segmentu infrastruktury może świadczyć fakt, że jak na razie jedynym obiektem dworcowym, który może poszczycić się certyfikatem „Obiekt bez barier” Fundacji Integracja jest... warszawskie Lotnisko Chopina z przystankiem kolejowym w swoich podziemiach.

Zazwyczaj jest o wiele gorzej.

Droga przez mękę

Problemem dla wielu osób z niepełnosprawnością jest już samo dotarcie na dworzec. Droga od przystanku do peronu bywa najeżona przeszkodami. Często osoba poruszająca się na wózku musi najpierw wyznaczyć sobie ścieżkę wśród kałuż, kostki brukowej, pokonać krawężniki, wyminąć przypadkowo ustawione śmietniki, ławki i wyrastające tu i ówdzie stragany. Ta droga przez mękę prowadzi do schodów, nie zawsze wyposażonych w podjazd. Czasem też kończy się osobnym wejściem, wstydliwie usytuowanym na bocznej ścianie.

Dalej też nie jest łatwo. Ciągnące się w nieskończoność i źle oznaczone przejścia podziemne, niedziałające windy i schodołazy. Do tego niedostępne poczekalnie, brak toalet i wszechobecny chaos. Odwiedziny na dworcu bywają traumatyczne zarówno dla wózkowiczów, jak i osób z niepełnosprawnością wzroku.

„Osoby niewidome lub słabowidzące mają problem z odnalezieniem połączenia, brak tablic informacyjnych, tylko tablice z drobnym drukiem, mało czytelne, trzeba z lupą szukać połączenia, przyjazdu i odjazdu pociągu. Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego polikwidowano duże świetlne tablice z rozkładem pociągów?” – pytała w komentarzu pod jednym z naszych artykułów Czytelniczka Barbara.

wjazd dla osób z niepełnosprawnością na perony pkp tunelem z podjazdem

A trzeba jeszcze dostać się do pociągu – to może być szczególnie uciążliwe dla osób niesłyszących i niedosłyszących, dla których niedostępne są komunikat głosowe. Stąd też osoby z niepełnosprawnością słuchu nie dowiedzą się o np. zmianie peronu lub godzinie przyjazdu ich pociągu.

Remont był, wózków nie uwzględnili

Dworce kolejowe, często mające status zabytków, cieszą się złą opinią. Z drugiej strony, bywa, że nawet przy prowadzonych współcześnie inwestycjach nie bierze się pod uwagę potrzeb osób z niepełnosprwnością. Przykładem może tu być odremontowany za 12,4 mln zł dworzec w dolnośląskiej Legnicy. Mimo dwuletnich prac, na stacji nie wprowadzono żadnych dostosowań dla osób z niepełnosprawnością.

Podobnie było na dworcu w Poznaniu. Dopiero po interwencji mediów dokonano zmian, umożliwiających poruszanie się osobom z niepełnosprawnością ruchową. Także modernizowany przed Euro 2012 Dworzec Wschodni w Warszawie jest dostępny dla wszystkich tylko do momentu, gdy po schodach trzeba wejść na peron.

Interwencje mediów wywołują też braki po stronie personelu. Tak jak miało to miejsce, gdy w podróż pociągiem wybrała się poruszająca się na wózku Diana Bulanda.

Aż do śmierci technicznej

Ale kolej to przede wszystkim pociągi. W Polsce średnia wieku składu to 29 lat. Obok więc nowych, co nie znaczy, że świetnie dostosowanych, po polskich torach jeżdżą jeszcze pociągi pamiętające czasy Edwarda Gierka.

- Mamy sytuację taką, że trzydziestokilkuletni skład jest eksploatowany, nieodnawiany i będzie wykorzystywany aż do tzw. śmierci technicznej – tłumaczył podczas posiedzenia Komisji Infrastruktury Ignacy Góra, prezes Urzędu Transportu Kolejowego (UTK). – Jedynym ratunkiem jest to, że przewoźnicy będą się decydowali na wymienianie starych pociągów w ramach długoterminowej polityki taborowej. Niestety, według naszej wiedzy takiej woli w przedsiębiorcach kolejowych nie było.

Prezes UTK zwrócił też uwagę na inny absurd. Według prawa każdy nowy lub zmodernizowany tabor powinien niby uwzględniać potrzeby pasażerów z ograniczoną mobilnością. Tymczasem wagony nie modernizowane, ale tylko odnawiane, tych przepisów spełniać nie muszą.

Takich „kwiatków” czy zwyczajnych błędów jest w polskim kolejnictwie więcej. Co gorsza, pociągi nie wypełniają nawet tych norm, które określa polskie prawo. Jak czytamy w przygotowanej przez UTK publikacji pt. „Warunki dostępności przewozów kolejowych dla osób z niepełnosprawnością i osób o ograniczonej sprawności ruchowej w umowach o świadczenie usług publicznych”, liczba uprzywilejowanych miejsc siedzących w pociągu powinna wynosić co najmniej 10 proc. dostępnych miejsc do siedzenia. Niestety, nawet tego poziomu nie udało się spełnić polskim kolejom.

Osoba na wózku przed drzwiami pociągu

Kolejarze łączą siły

Świadomi tych wszystkich braków urzędnicy z UTK podejmują szereg działań na rzecz zmiany tej sytuacji.

- Wychodzimy z założenia, że dialog z przedsiębiorstwami kolejowymi i promocja dobrych praktyk jest skuteczną drogą do celu, jakim jest poprawa dostępności – poinformował w czasie posiedzenia Karol Kłosowski z Departamentu Praw Pasażerów UTK. – Przy prezesie Urzędu Transportu Kolejowego powstała rada ekspercka, w skład której wchodzą specjaliści z zakresu projektowania uniwersalnego, ale również osoby z niepełnosprawnością.

W UTK działa też specjalny zespół ds. osób o ograniczonych możliwościach w poruszaniu się.

- Właśnie w tym zespole dostrzegamy duży potencjał – mówił Karol Kłosowski. – Ma on za zadanie wdrażać dostępność na poziomie systemowym i na bieżąco reagować na problemy, które się pojawiają. W jego skład chodzą przedstawiciele wszystkich pasażerskich przewoźników kolejowych, zarządcy infrastruktury i grupy PKP SA.

Podręcznik kolejowej dostępności

Na czele części opiniodawczej i doradczej zespołu stoi prezes Integracji, Piotr Pawłowski. Efektem działań UTK na rzecz dostępności jest ogłoszona w styczniu 2017 r. „Ekspertyza w zakresie dostępności kolejowych obiektów obsługi podróżnych z niepełnosprawnościami oraz ograniczoną możliwością poruszania”. Jest ona kompendium wiedzy na temat tego, jak powinny wyglądać dostępne dworce.

„Zdarza się, że obiekty z założenia dostępne, w praktyce już takie nie są. Bo brakuje podnośników lub wind, pochylnie są zbudowane pod nieodpowiednim kątem, toalety są niedostosowane bądź nie ma możliwości dostania się na perony” – pisze we wstępie do Ekspertyzy Piotr Pawłowski.

Publikacja ta zawiera szczegółowe dane na temat niemal każdego fragmentu infrastruktury kolejowej – od ustawionych przed dworcem ławek, przez przejścia podziemne i ich oświetlenie, poczekalnie i toalety, aż po perony. Autorzy dokumentu myślą jeszcze szerzej – dworce i obiekty kolejowe są przez nich traktowane jako zintegrowane węzły przesiadkowe.

Są to miejsca umożliwiające dogodną zmianę środka transportu, wyposażone w niezbędną dla obsługi podróżnych infrastrukturę. Jest tu wiec mowa także o całym otoczeniu dworca. Takie właśnie całościowe podejście do tematu dostępności pozwoli uniknąć sytuacji, gdy do w pełni dostępnego budynku wiedzie droga poprzedzielana barierami.

perony na dworcu kolejowym

Od szczegółu do ogółu

Bardzo dokładne wskazówki zawarte w Ekspertyzie mogą służyć za podręcznik przy remontach i budowie nowych obiektów kolejowych. Autorzy opisują, jak wyznaczać ciągi komunikacyjne – od przystanków komunikacji miejskiej po perony.

Ekspertyza zawiera też liczne przypadki błędnego wykonania pozornych udogodnień, np. niewyczuwalnych, a więc niefunkcjonalnych oznaczeń dla osób niewidomych. Szczegółowość rozwiązań przedstawionych przez autorów pokazuje, że dostępność nie jest czymś nieuchwytnym i przy dobrych chęciach i właściwie skierowanych nakładach sił i środków można wcielić jej zasady w życie.

„Wymóg dostosowania zintegrowanych węzłów przesiadkowych wynika nie tylko z wypełnienia obowiązku prawnego, np. poprzez stosowanie wytycznych TSI PRM, ale z uwagi, że obecnie zmianie ulega świadomość praw obywatelskich, gdzie jednym z podstawowych praw jest prawo do swobodnego i niezależnego przemieszczania – czytamy w podsumowaniu Ekspertyzy. – Prawo to ma zasadniczy wpływ na ograniczenie wykluczenia społecznego, które wynika z niedostosowanego, pełnego barier środowiska zabudowanego.”

Słowa niech przejdą w czyn

Miejmy nadzieję, że przygotowana przez UTK publikacja stanie się nie tyle zbiorem pobożnych życzeń osób z niepełnosprawnością, ale dokumentem opisującym rzeczywisty stan polskich dworców kolejowych. Na razie mamy już daleko idące zapewnienia ze strony największej kolejowej spółki.

- W ramach programu inwestycyjnego, który prowadzimy, dostosowujemy i projektujemy wszystkie nasze dworce tak, aby były w pełni dostępne dla wszystkich pasażerów. W programie zawarte są wszystkie wymogi związane z dostępnością, wynikające z prawa – tłumaczył Marek Michalski.

Czy pełna dostępność dworców w Polsce do 2023 roku jest możliwa? Na szczęście dla czekających na udogodnienia – czas szybko płynie. Powinni o tym jednak pamiętać także kolejarze.

Dodaj komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin

Komentarze

  • PKP itp
    ONKA
    10.02.2017, 16:41
    Nie wierzę już w żadne obietnice ani nowe perspektywy. Olsztyn - Warmińsko Mazurskie - wsiąść do pociągu, ale jak? Schody dość wysokie i często powyżej peronu. Brak dojścia na peron. Bełkon przez megafon. WC dla ON obsługuje pani z WC na dole dla sprawnych. Trzeba czekać nawet jak ma się tylko na to 10 min przerwy w przystanku autobusu dalekobieżnego. WC dworzec centralny - schody, dworzec zachodni WC w na dole duuużo stopni - schodów. To tylko 3 przykłady ale tak jest w wielu miejscach. PKS dalekobieżne wysokie stopnie i brak pomocy a nogi słabe. Chodzę o własnych siłach, podróżuję i wiem jak ciężko jest wsiąść i wysiąść. Problem istniał i będzie istniał nie ma co się oszukiwać.
    odpowiedz na komentarz
  • Dworzec to nie wszystko
    Hanna Pasterny
    10.02.2017, 12:57
    Dostępność dworców to nie wszystko. Bardzo ważna jest też dostępność internetowego rozkładu jazdy i systemu zakupu biletów. Niestety strona PKP nie jest zgodna z wytycznymi WCAG 2.0. Jestem niewidoma, korzystam z komputera z czytnikiem ekranu i nigdy nie udało się mi kupić biletu. Wiem, że mają z tym problem także osoby widzące. Absurdalne jest również to, że nie da się kupić biletów z różnymi zniżkami. Koleżanka kupiła mi bilet, zapłaciła, a gdy po chwili chciała dokupić bilet dla przewodnika, wyświetlił się komunikat o braku miejsc w tym samym wagonie. System uniemożliwił zakupienie miejsca w innym wagonie. Trzeba więc było zwrócić pierwszy bilet, na czym byłyśmy stratne finansowo, bo nie jest zwracana pełna kwota i całą procedurę zacząć od nowa. Problematyczne są też pociągi Pendolino. W innych osoba niewidoma może kupić bilet bez dodatkowej opłaty u konduktora. W moim mieście nie ma kasy, internetowy system jest niedostępny, więc czasem korzystam z tej możliwości. W Pendolino tak się nie da. Kara za brak biletu wynosi aż 650 zł. Bilet bez dodatkowej opłaty mogą kupić w tych pociągach tylko osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich. Stosując takie uregulowania, spółka InterCity łamie prawo europejskie. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącym praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym, osoby niepełnosprawne i osoby o ograniczonej sprawności ruchowej powinny mieć możliwość zakupu biletów w pociągu bez dodatkowych opłat. Dotyczy to osób z różnymi niepełnosprawnościami, nie tylko poruszających się na wózkach. Kilka organizacji działających na rzecz osób niepełnosprawnych wielokrotnie pisało w tej sprawie do InterCity lecz nic się nie zmieniło. W kwietniu 2015 stowarzyszenie Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS, w którym pracuję, wystosowało więc pismo do Urzędu Transportu Kolejowego. Niestety ta interwencja również okazała się nieskuteczna. Dostosowanie dworców wymaga czasu i pieniędzy. Jednak wiele problemów da się rozwiązać bezkosztowo: umożliwienie zakupienia biletu bez dodatkowej opłaty na pokładzie pociągu, wcześniejsze informowanie o zmianie peronu, zapowiadanie wszystkich stacji, nieściszanie zapowiedzi, informowanie, że stoimy w polu, a nie na stacji (taka praktyka jest stosowana we Francji) i na którą stronę należy wysiąść, prawidłowe wykonywanie pracy przez konduktora. Niestety czasem w ogóle nie przychodzi, więc nie można poprosić o pomoc przy wysiadaniu. Więcej o podróżowaniu koleją z perspektywy osoby niewidomej piszę w książce „Moje podróże w ciemno” w rozdziale „Byle nie do Warszawy”. www.hannapasterny.pl
    odpowiedz na komentarz
  • niepełnosprawny ruchowo w pkp
    niepełnosprytna ruchowo
    10.02.2017, 08:31
    tak to prawda pociagi sa makabryczne jedynie intercity stadler jeszcze jako tako sa dostosowane do osob z niepełnosprawnoscią ruchowa .reszta pkp do likwidacji drzwi na poczatku wagonu schodki schowane gdzies głeboko wysokie poręcze tez schowane drzwi cięzko otworzyc a juz szynobusy jezdzae na trasie olsztyn -ełk masakra miejsca dla niepełnosprawnych gdzies schowane przy toalecie wejscie jak cie moge dzrwi podczas wsiadania i wysiadania zamykaja sie automatycznie czas dla wysiadajacych gdzies w polu czyli małej miejscowosci gdzie nie ma p[eronu trzeba zeskakiwac z pociagu platforma w niektórych wprawdzie jest ale niestyety obsługa pociagu nie uruchamia tej platformy ....masakratle musimy czekac do 2023 ? smiech na sali jestesmy w Unii tyle lat a kolej rządzi sie wsoimi prawami i nadal wyklucza niepełnosprawnych ruchowo....przede wszystkim żenada ....
    odpowiedz na komentarz
Prawy panel

Sonda

Czy ma dla Ciebie znaczenie, w jaki sposób nazywane są osoby z niepełnosprawnością (np. kaleka, inwalida, niepełnosprawny, osoba z niepełnosprawnością, itd)?

Biuletyn

Wspierają nas