Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

Renta socjalna w 2012 roku

26.03.2012
Autor: Tomasz Borowczyk, współpr.: Centrum Integracja w Gdyni, Akademia „Lex Specialis”
Źródło: inf. własna

Renta socjalna to świadczenie przysługujące osobom, których niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem nauki i w związku z tym nie miały one możliwości uzyskania okresów składkowych i nieskładkowych niezbędnych do ubiegania się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Z uwagi na ostatnią zmianę w ustawie o rencie socjalnej, która obowiązuje od 1 stycznia 2012 roku, warto przyjrzeć się z bliska zasadom, na jakich funkcjonuje to świadczenie.

W jaki sposób ZUS ustali całkowitą niezdolność do pracy?

Od października 2003 roku organem kompetentnym do orzekania w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie – jak wcześniej – powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności.

W przypadku ubiegania się o rentę socjalną lekarz orzecznik powinien stwierdzić całkowitą niezdolność do pracy – uczyni to w stosunku do osoby, która całkowicie utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. W takim ujęciu mamy do czynienia nie tylko z naruszeniem sprawności organizmu, ale również z czynnikami ekonomicznymi (zdolność do wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami).

Taka sytuacja budzi kontrowersje, bowiem w praktyce może się zdarzyć, że osoba uznana przez środowisko oraz lekarza prowadzącego za niepełnosprawną w oczach lekarza orzecznika nie jest całkowicie niezdolna do pracy.

Inną kwestią sporną pozostaje możliwość przyznania stałej renty socjalnej. Zgodnie z przepisami, niezdolność do pracy jest orzekana na okres nie dłuższy niż pięć lat, chyba że według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu - wówczas niezdolność do pracy będzie orzekana na okres dłuższy niż 5 lat. Takie sformułowanie przepisów sprawia, że od 2005 roku, tj. od wprowadzenia nowelizacji przepisów w tym zakresie, renta stała należy do wyjątków. Wszystkie osoby, które nie uzyskały stałego świadczenia, zmuszone są odbywać mniej lub bardziej regularne wizyty u lekarza orzecznika oraz udowadniać, iż stan ich zdrowia nie uległ poprawie.

Od negatywnych decyzji ZUS w przedmiocie niezdolności do pracy albo samego świadczenia przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Komu i w jakiej wysokości przysługuje renta socjalna?

Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18. roku życia, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej (przed ukończeniem 25. roku życia) lub w trakcie studiów doktoranckich czy aspiratury naukowej.

W ustawie o rencie socjalnej wskazano również osoby, które nie będą mogły otrzymywać renty socjalnej – są to osoby pobierające emeryturę, uposażenie w stanie spoczynku, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub inne świadczenie o charakterze rentowym, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Renta socjalna nie zostanie również przyznana osobie, która jest posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni powyżej 5 ha.

Osoba, która chce uzyskać rentę socjalną, obowiązana jest wypełnić wniosek o rentę socjalną (formularze dostępne w inspektoratach ZUS). Powinny się w nim znaleźć dane osobowe oraz odpowiedzi na serię pytań, które pomogą stwierdzić przesłanki do nabycia prawa do świadczenia lub też do decyzji odmownej. Do wniosku należy dołączyć załączniki, pośród których najistotniejsze są: zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia i zaświadczenie o odbywaniu nauki w szkole bądź szkole wyższej.

W przypadku pozytywnego rozpoznania wniosku renta socjalna będzie wypłacona z wyrównaniem – od miesiąca, w którym złożono wniosek. Jej wysokość to 84 proc. minimalnej kwoty renty z tytułu niezdolności do pracy. Od 1 marca 2012 roku jest to kwota 682,67 zł, która podlega  waloryzacji na zasadach określonych dla emerytur i rent z FUS.

Zawieszenie i podjęcie wypłaty renty socjalnej

Od 1 stycznia 2012 roku, po ostatniej nowelizacji renty socjalnej, próg zarobków, do którego osoba pobierająca świadczenie nie musi go zawieszać, został znacząco podwyższony. Zamiast dotychczasowych 30 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (ok. 1 000 zł) dorobić można obecnie 2 510,80 zł brutto. Kwota ta będzie podlegała podwyższeniu albo obniżeniu, zgodnie z komunikatem prezesa GUS publikowanym co kwartał. Należy przy tym pamiętać, iż katalog dochodów, które wpływają na zawieszenie renty socjalnej, jest niezwykle szeroki.

Wspomniana nowelizacja wyznacza zmianom właściwy kierunek; osoba niepełnosprawna pobierająca rentę socjalną może podjąć pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, nie rezygnując ze świadczenia. Skoro polityka państwa zmierza do pełnego włączenia tej grupy osób w życie zawodowe, to niezrozumiałe były wcześniejsze granice, prowadzące do biernej postawy osób niepełnosprawnych. Należy również podkreślić, iż wysokość renty socjalnej – nawet po ostatniej waloryzacji – nie pozwala, by osoba, która jest z reguły zmuszona do stałego zaopatrywania się w leki oraz środki pomocnicze, mogła się za nią utrzymać.

W jaki sposób przejść z renty socjalnej na rentę z tytułu niezdolności do pracy?

Z uwagi na charakter tego artykułu nie jest możliwe szersze wskazanie porównania renty socjalnej oraz renty z tytułu niezdolności do pracy. Powszechnie jednak wiadomo, że to drugie świadczenie jest bardziej korzystne dla osoby uprawnionej do jego poboru. Problemem, który dotychczas nie został rozwiązany, jest możliwość „przejścia” z renty socjalnej na rentę z tytułu niezdolności do pracy – o ile osoba ubiegająca się o tę zmianę spełni przesłanki ustawowe. W interpretacji ZUS oraz lekarzy orzeczników, osoba taka musi również wykazać pogorszenie stopnia sprawności organizmu.

Jednak czy można stwierdzić, że osoba całkowicie niezdolna do pracy stała się bardziej niezdolna? W ocenie autora niniejszego artykułu, do systemu należałoby wprowadzić pewnego rodzaju pomost pomiędzy tymi świadczeniami. Skoro bowiem zachęca się osoby niepełnosprawne, w tym pobierające rentę socjalną, do podejmowania aktywności zawodowej, zarobkowania, to np. po kilku latach pobierania renty socjalnej stałej bądź okresowej mogłaby ona ubiegać się o uzyskanie świadczenia bardziej korzystnego.

Innym pomysłem mogłoby być zlikwidowanie przepisów ustawy o rencie socjalnej oraz odpowiednie ich włączenie do ustawy o emeryturach i rentach z FUS, mając na względzie możliwość nabycia prawa do świadczenia w niższej kwocie bez uzyskania wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych.


Renta z tytułu niezdolności do pracy

1. Wymiar świadczenia – najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest o co najmniej 16 proc. wyższa od renty socjalnej
2. Zarobki przekraczające 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia powodują jedynie zmniejszenie, a nie zawieszenie świadczenia
3. Możliwość przyznania świadczenia w przypadku orzeczenia o częściowej niezdolności do pracy


Renta socjalna a świadczenia z pomocy społecznej

Jak wyraźnie wskazano w powyższej analizie, nie ma wątpliwości co do zalet renty z tytułu niezdolności do pracy w stosunku do renty socjalnej. Inaczej jest w wypadku świadczeń z MOPS/GOPS, z których zmuszone są korzystać osoby, które wprawdzie mają stwierdzony stopień niepełnosprawności, ale nie uzyskały renty socjalnej z ZUS.

Świadczenia z pomocy społecznej ze swojej istoty mają charakter subsydiarny, służą zaspokojeniu minimalnych potrzeb egzystencjalnych i uzależnione są od progu dochodów w gospodarstwie domowym. Grupa osób uprawnionych do ich poboru jest bardzo wąska.


Osoby niepełnosprawne mogą ubiegać się o wiele świadczeń pieniężnych oraz niepieniężnych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej. Są to m.in.: zasiłek stały/celowy/okresowy, zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne, praca socjalna.


Podsumowanie

W ramach niniejszego artykułu przedstawione zostały kluczowe informacje na temat renty socjalnej i aktualnych zmian w ustawach jej dotyczących. Materiał stanowi podsumowanie dwóch spotkań poświęconych temu zagadnieniu, które odbyły się w tym roku w Centrum Integracja w Gdyni w ramach Akademii Prawa Lex Specialis.


Bardzo dobrym źródłem kompleksowych, stale aktualizowanych informacji jest serwis informacyjny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.


Źródła:
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. Dz. U. Nr 39 z 2004 r. ze zm.
Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej, Dz. U. Nr 135 poz. 1268 ze zm.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.
www.zus.pl – serwis informacyjny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych


Logotypy: Akademia Prawa Lex Specialis w Centrum Integracja w Gdyni, Blue Media

Akademię Prawa „Lex specialis” wspiera BLUE MEDIA SA z siedzibą w Sopocie

Dodaj komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liści dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin

Komentarze

  • Waloryzacja rent socjalnych w 2013 - rządowe i ZUS-owskie oszustwo
    Jarka
    27.10.2013, 04:12
    https://naominein.wordpress.com/ Blisko ćwierć miliona osób otrzymujących renty socjalne, czyli świadczenia stanowiące przeciętnie 84 proc. kwoty najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy, prawdopodobnie zostało oszukanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Od marca 2013 r. każda z nich powinna co miesiąc dostawać niespełna 12 zł brutto więcej, niż faktycznie uzyskuje. Dla pojedynczej osoby kwota ta może nie mieć większego znaczenia, ale ZUS dzięki zaniżeniu tegorocznej waloryzacji i tak najniższych świadczeń oszczędza co miesiąc około 2,9 mln, a rocznie – 34,5 mln zł. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej chwali się, że dzięki m.in. „niższemu wskaźnikowi waloryzacji rent socjalnych” było w stanie wygospodarować 104 mln zł oszczędności koniecznych w związku z przeprowadzoną właśnie nowelizacją budżetu państwa.
    odpowiedz na komentarz
  • NIEDOSLUCH
    Dorota jeł
    21.10.2013, 05:38
    Mam 47 lat Znosze dwa aparaty sluchowe jestem prawie glucha.Zachorowalam kiedy mialam 6lat ,jestem po operacjach obu uszu .Od czasu doC czasu mam wycieki ropne mam zawrot glowy.CZY MOGE STARAC SIE O RENTE SOCJALNA
    odpowiedz na komentarz
  • niedosluch
    gosc
    07.09.2013, 08:34
    Mam niedosluch od kilkunastu lat chcialbym postarać się o rentę socjalna i nie wiem jak się do tego zabrać bardzo proszę żeby mi ktoś pomogl
    odpowiedz na komentarz
  • Nagłówek wprowadza w błąd
    rita
    14.05.2013, 01:35
    Ustawa wymaga jedynie, aby naruszenie sprawności organizmu nastąpiło w okresie przed ukończeniem 25. roku życia lub - w przypadku nauki - przed ukończeniem 25 lat. Natomiast sama niezdolność do pracy - jako skutek tego naruszenia - może powstać kiedykolwiek później
    odpowiedz na komentarz
  • witam,
    ala
    20.10.2012, 11:58
    moja Mama ma rentę socjalną,ledwo wiąże koniec z koncem,zaznaczam ze jest nie zdolna do pracy,złozyla wniosek u obnizenie jej czynszu z uwagi na to,ze mieszkanie(wlasciwe jeden pokoj z kuchnia i dorabianą łazienka,bez centralnego ogrzewania,cieplej wody,be gazu)nie zapewnia podstawowych standartow,owszem przyznali jej obnizenie czynszu,z 10zl za m2 na 4.20zl za m2,dodam ze moja mama mieszka w najgorszej dzielnicy gdanska i powinna jedynie placic za ew wywoz smieci i szamba(tak tam ludzie korzystaja wciaz z wychodkow)do czego zmierzam?dostala obnizke czynszu,malo tego dorzucili jej nawet 60zl na opal ...w zamian zabrano renete socjalna!!!!teraz nie ma w ogole srodkow do zycia,ani na jedzenie,ani na leki,ani nawet na oplate tego cholernego czynszu!!!czy mogli tak zrobic?
    odpowiedz na komentarz
  • czy
    marek
    05.10.2012, 11:35
    Mam 27 lat pracowalem 1 rok.4 miesionce mialem ciezki wypadek przebywalem na zaśilku rechabilitacyjnym 12 miesiency obecnie przebywam na rencie socjalnej 3 lata .czy moge sie starac o rente z tytulu niezdolnosci do pracy
    odpowiedz na komentarz
  • kto mi pomoże?
    zbychu
    25.08.2012, 12:10
    ja jestem osobą niepełnosprawną od urodzenia mam już 18lat i nie wiem jak mam zacząć starac się o taką ręte
    odpowiedz na komentarz
  • renta socjalna a wynagrodzenie
    ania
    16.08.2012, 11:14
    weszła już ta ustawa w życie czy jak??
    odpowiedz na komentarz
  • co to znaczy calkowicie niezdolny do pracy
    ISKA
    14.07.2012, 01:31
    jezeli ktos jest calkowicie do pracy to dlaczego moze jeszcze dorobic przeciesz jest nie zdolny Moj syn jest wedlug komisji trwale czesciowo niezdolny do pracy Nipelnosprawnosc w stopniu znacznym aZUS nie chce dac ani grosza Ico dalej Dobrze ze ma rodzicow ale jak dlugo
    odpowiedz na komentarz
  • Akcja reklamowa Rządu
    Dani
    22.06.2012, 01:44
    Cały "socjal" oferowany przez Rząd jest najczęściej tylko "Akcją Reklamową Rządu". Wszyscy słyszymy o tym z jakich to świadczeń mogą korzystać osoby niepełnosprawne. Po prostu życie mlekiem i miodem płynące. A w rzeczywistości wygląda to tak, że rodziny w których pojawia się osoba niepełnosprawna są skazane na życie w skrajnej nędzy. Do większości świadczeń osoba niepełnosprawna nie spełnia kryteriów o których w Akcji Reklamowej Rządu" a ni słowa. Do tego wszystkiego Rząd posługuje się mieczem obosiecznym w postaci ZUS, który pilnuje Państwowej kasy bez zagłębiania się w szczegóły. Przykład z własnego podwórka: Mojej niepełnosprawnej intelektualnie córce lekarz orzecznik zadał 3 pytania: 1/ Ile waży, 2/ Ile mierzy, 3/Jak się nazywa. I odpowiedzi na te 3 pytania zadecydowały o zdolności do pracy. Państwo traktuje niepełnosprawność hasłowo dla mydlenia oczu, że jest państwem opiekuńczym. W rzeczywistości ludzie niepełnosprawni w naszym kraju przeżywają horror.
    odpowiedz na komentarz
  • obserwator
    Fredek
    09.05.2012, 11:08
    Dlaczego nie pełnej informacji o rentach socjalnych i powinna być informacja to: Podstawę do przyznania renty socjalnej, na wniosek zgłoszony po dniu 30.09.2003 r., stanowi także: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, orzeczenie komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia o zaliczeniu do I lub II grupy inwalidów oraz orzeczenie lekarza orzecznika, wydane przed dniem 1 października 2003 r., uprawniające do renty socjalnej na podstawie ustawy o pomocy społecznej.
    odpowiedz na komentarz
  • Chore
    rr
    26.04.2012, 08:50
    Najpierw lekarz stwierdza że niezdolny do pracy i renta socjalna , a następnie rząd podwyższa progi że niepełnosprawny niezdolny do pracy moze zarobić w 2011 30% średniej , od 2012 nawet 70 % . A następnie zabiera rentę potem tracji pracę i pozostaje na utrzymaniu rodziny , cfane działanie rządu do odbierania jakichkolwiek świadzczeń .
    odpowiedz na komentarz
  • ????????????????
    ohhhhhhhhhhhhhh
    12.04.2012, 11:43
    zasiłek stały , okresowy itd .Ciekawe kto to dostanie , bo moja socjalna mówi że mi sienie należy bo mam rentę i mam dochód stały a ludzie są bez pracy i zdrowi i im sie należy
    odpowiedz na komentarz
Prawy panel

Biuletyn